Viti i kohës së marrë - Stefano Benni

Stefano Benni

Historia që do t’ju tregoj është historia e fshatit tim i cili quhet Sompazzo dhe është i famshëm për dy specialitete: rrepat dhe rrenacakët.
Plaku i fshatit, Gjyshi Celso, profetizoi se atë vit koha do të ishte vërtete e pagdhendur. Tha se kjo mund të kuptohej nga tre shenja: Zhytrt që kalonin çdo vit sipër fshatit, kishin kaluar por me tren. Shefi i stacionit kishte parë dy vagonë plot me to; qershitë ishin me vonesë; ato që dukeshin në pemë ishin të vitit të shkuar; pleqve nuk u dhembinin kockat. Si shpërblim të gjithë vogëlushët kishin cermën dhe vogëlushet reumatizmën. Gjyshi Celso tha se do ja kishim pa heren.
E pra, akoma në shkurt dhe bënte pranverë. Të gjitha margaritat mbinë për një mëngjes. U dëgjua një zhurmë iskur po hapej një çadër gjigante, dhe ja të gjitha në vendin e tyre.
Nga pemët filloj të binte pjalm me shumicë. Krejt fshati teshtinte, dhe erdh’ një epidemi alergjish të pazakonta: disave u fryhej hunda, të tjerëve u mbinte një dorezë. Frutat piqeshin befasisht: të zinte gjumi poshtë një hijemolle me kokrra të tharta dhe zgjoheshe i mbuluar me reçel. Pastaj i erdhi radha shiut të launte mendsh. Binte veç një orë në ditë, por gjithmonë në të njëjtën pikë: mbi shtëpinë e kryetarit të bashkisë. Pastaj shtëllunga e madhe e resë niste të shëtiste para mbrapa mbi fshat dhe sapo shihte dikë me kapele, tak, i vinte zjarrin me një rrufe. Pastaj erdh’ një erë e aromatizuar dhe afrodiziake. Kur frynte, njerëzit fryheshin me birrë dhe vraponin nga dy, nga tre, në grup. Prifti ishte i dëshpëruar. Një ditë, ndërsa ndiqte një çift të zënë mat tek ndiqnin instiktet e mishit pas ferrës në sakristi, mori një shtysë në fytyrë dhe e gjetën në një mullar bari me një besimtare, por jo dhe aq besimtare.
Në prill ja befi vera. Dyzet e shtatë gradë. Gruri u bë dhe u poq për dy ditë. Mblodhëm dqind kuintal bukë të gjatë. Aq nxehtë bënte vezët ziheshin jo vetëm mbi çatitë e makinave, por, edhe në bythën e pulav, kakarisnin të shkretat dhe në mëngjes gjenim omëletat në kashtën e pularisë. Hudhra u tha me një frymë. Peshqit gjetën strehim në vaskat e banjave dhe s’kishte gjë t’i largonte, na bintë të bënim dushin bashkë me trofën. Peshkamacet gjuanin minjtë. Të gjithë mbajtëm kapele kashte, por dielli digjte edhe ato, atëhere vumë kapele zinku e llamarine, dhe erdh’ ushtria të kontrollonte sepse një desant ajror kishte thënë se në Sompazzo kishte pasur një invazion marsianësh. Fill më pas filloi të binte breshër. Fillonte çdo herë me tre bubullima, pastaj qielli dëgjohej një zë që thoshte “ale” dhe vinin poshtë kërcuna breshëri. Në Biolo ra një i madh sa një formë djathi dhe brenda kishte një sorrë të ruajtur mirë.
U kthye një i nxehtë nga Afrika. Njerëzit flinin rrugëve, brenda frigoriferëve me kordon shtesë. Akulloreshitësit punonte njëzetekatërorë pa shkëputje dhe pas asaj vere bleu një gradiaçelë në Montecarlo.
Më në fund, në vjeshtë ranë gjethet. Dy ranë, një në kopshtin e shkollës dhe një në Ravasio. Të tjerat dukeshin si të ngjitura me zamkë dhe s’kishte gjë t’i tërhiqte poshtë as me gërshërë krasitje. Rrushi ishte pjekur, por ishte i kripur, betohem, i kripur si një caragë dhe vera e atij viti ishte e mirë vetëm për të aromatizuar rostot. Temperatura e bë mesatare dhe në nëntor erdhën, me vonëse, dallandyshet. Një tufë prej nëntëmilionësh. Askush s’dilte më prej shtëpie. Dëgjohej një thirrmë çdo dhjetëmijë decibël. Shkuan dallëndyshet dhe ardhën lejlekët. Lëshuan poshte gjashtëdhjetë fëmijë kinezë dhe u nisën.
Pastaj ja dha mjegull. Nuk shihej më larg se përtej hundës. I vetmi që ecete qetësisht ishte Enea, i cili e kishte hundën e gjatë njëzet e tetë kilometra. Lëviznim të gjithë me një far anti-mjegull në kokë dhe shpesh natën ngatërronim shtëpi dhe nuk ishte aq keq, sepse kishte përherë supriza në shtrat.
Gjëja më e rrezikshme ishin kamionët që kalonin në mes të fshatit me njëqind e njëzet, sepse për kamionistët s’është problem. Duheshin bërë ura nga çatia në çati për të kaluar, dhe kalime të nëndheshme. Më në fund vendosëm të ndërtonim një mur të bukur në mes të rrugës dhe kamionistët nuk u panë më, tek tuk ndonjë syresh. Dhe ja ku erdhi dimri dhe zu vrik bora, njëzet ditë rresht.Bukur shpejt fshati u mbulua nga shtegtarja e bardhë. Brofnin vetëm oxhaqet. Por se trazuan shpirtin. Shkonim me skuadra të hiqnim me lopata borën. Ne nga Sompazzo i poshtëm e hidhnim nga Sompazzo i epërm dhe anasjelltas, kështu bora ishte përherë njësoj e lartë, por të paktën ngroheshim.
Hektori, furrxhiu, vazhdonte të punonte me mbathje, sepse furrxhinjtë janë atermikë, dhe çdo mëngjes kalonte për të hedhur bukën poshtë nëpër oxhaqe. Për të shkëmbyer informacionin bënim shenja prej tymi dhe në darkë tregonim barcaletat e tymit. Zjarrfikësi ishte ai që i tregonte më mirë.
Ne njerëzoret s’ja kalonim dhe aq keq. Kishim bukën dhe djathin e Sompazz-it, tremijë kalori riska. Por për kafshët ishte e vështirë. Lopët s’kishin bar për të ngrënë dhe refuzuan biftekët. I ushqyem me qepë për tre ditë dhe kishin një duhmë që të linte top në vend.
Zogjtë dobësoheshin, po ashtu dhelprat, nuselalat kalonin nga brava dhe ujqërit zbritën në luginë e më pas në fshat dhe i gjetëm në kamare me pantofla në gojë, ata kodoshë. Ndërkohë ngatërrestarja e bardhë vazhdonte të binte dhe hsumë fshatra ishin të izoluar: Thuhej se sipër Monte Maço njëzet famije nuk kishin më ushqim dhe hanim vetëm groshë. Na lindi një dyshim i llahtarshëm sepse në Monte Maço në fakt ishte një familje që quhej Grosha, kështu vajtëm atje sipër t’i shihnim, por të shkretët hanin bash groshë me g të vogël, dhe rrinin pesëdhjetë vetë të gjithë në të njëjtën shtëpi për të kursyer dru, dhe me dietën e groshëve të kuqe ja lëshonin do pordhë që të dukej sikur ishe në luftë, dhe gjyshi Grosha merrte kokrrat më të mëdha me një rrjetë peshkatari dhe i rivendoste në tigan për të humbur asgjë.
Në fund të vitit bor aishte e trashë shtate metra dhe furrxhiu kishte mbaruar miellin, kështu i kërkuam ndihmë qytetit dhe na dërguan tre helikopterë, por s’ishin kushedi çfarë për t’u ngrenë, përveç (ndoshta) ndenjësve. Po na linin forcat kur gjyshi Celso gjykoi se i vetmi që mund të na shpëtonte ishte Ufizeina.
Ufizeina ishte një mekanik që dinte të riparonte gjithçka, duke filluar nga një vinç hidraulik deri te një biberon, dhe nuk kishte, sipas kujtesës së Sompazzo-it, një avari që ta kishte vënë në vështirësi.
I shpjeguam problemin: domethënë se duhej riparuar asgjë më pak se moti. Ufizeina mendoi pak mbi këtë gjë dhe pastaj tha:
“Nëse është prishur, rregullohet”
Studioi gjendjen,mori një krik, dy copa batanije të mëdha, pak rrëshirë dhe një pompë, dhe u zhduk në horizont. Në darkë u kthye. Na tha se problemi ishte i thjeshtë: dielli duke ardhur sipër në agim nga Monte Maço ishte ngatërruar në një pemë të sharruar nga rrufeja, dhe ishte shpuar. Në fakt rrinte atje, në anën tjetër, i shfryrë aq sa të vinte keq.
Ufizeina e kishte vullkanizuar dhe pastaj i kishte vënë pompën. Brenda pak kohësh, do ishte fryrë dhe do kishte filluar të ngjitej. Në fakt pak nga pak dhe ja dielli, në fillim i mekur e më pas gjithmonë e më tepër i rrumbullakët, dhe i flakët, tek ngjitej sipër nga Monte Maço dhe ngrohte gjithçka.
Bora u shkri dhe çdo gjë u kthye në vend të vet, përveç nesh.

Përktheu nga origjinali: Eliana El Po
Marrë nga “Aleph”, nr.18
Standard

Google+ Followers