O dashuri e bukur, brenga ime e çmuar!


Mjeshtëria e përkthimit nga gjuha greke e Romeo Çollakut; me poetët klasikë grekë që këndojnë mes zymtësive dhe dëshpërimit – reaksion ngushëllues për t’i rezistuar jetës dhe shpirtit, kur vetmia e pamundësia bëhen shkak për frymëzime të mendjes


KOSTAS VARNALIS (1883-1974)

Fatalistët

Mes tymit poshtë në një gjellëtore,
nëpër të shara e shpoti,
nën klithma veglash muzikore,
po pinim dje si shoqëri,
dje, si gjithë mbrëmjeve të tjera,
të na mëlconte brengën vera.

Shtrënguar rrinim në tryezë,
pështynte një në dysheme,
ah, vuajtje s’paska më të zezë
se kjo e jetës, që s’ka fre!
Dhe në e vrafsh mendjen e shkretë,
një ditë të bardhë s’e gjen në jetë.

O diell, det i kaltëremë
dhe ti plangprishësi qiell blu,
e agut fashëz e verdhemë,
të muzgut karafila ju,
shkëndrini, shuheni matanë
dhe nuk i prekni shpirtrat tanë!

Babai njërit iu shndërrua
nga paraliza në lugat
dhe tjetrit ditëshkurtrën grua
e keqja po ia ha në shtrat;
djali i dikujt ka zënë qelinë,
dikush ka bijën në çmendinë.

- Fajin na ka rrota e fatit!
- Zoti i pashpirt, ai ka faj!
- Para së gjithash e ka gota!
- Dhe kjo rradakja jonë pastaj!
Faji askujt nuk i ka mbetur,
se nuk e kemi ende gjetur.

Kështu, mes territ në gjellëtore,
përmbi karrige biem shtrembër
dhe, gotën pa e ndarë prej dore,
si krimb gjithnjë na shkel çdo thembër;
pa zell, besim e pa kurajë,
presim ndonjë çudi të ngjajë.


KOSTAS KARIOTAQIS (1896-1928)

Baladë për poetët e harruar të gjithë kohëve

Prej njerëzve dhe hyjnive të urryer,
porsi ca mbretër që shpirtvrerosur ranë,
vyshken Verlenët, megjithatë e vyer
u mbetet fjala dhe shkund si tramundanë.
Dhe Hygonjtë me «Ndëshkimet» dehur kanë
të Olimpit banorët e zemëruar.
Por unë bluaj me mend, teksa rri mënjanë,
këtë baladë për poetët e harruar.

Nëse Poet në hidhërim e patën ngjyer
bukën, dhe Bodlerët ditë të bardhë në s’panë,
dhimbja me përjetësi u është shpërblyer,
por askush nuk i kujton disa mjeranë,
gjithë ata që pa lënë gjurmë shkuan e vanë
dhe terri i rëndë tani i ka mbuluar,
ndaj dhe unë thur sot, si për t’i qasur pranë,
këtë baladë për poetët e harruar.

Gjithnjë të zbehtë, pasi shfaqen nëpër dyer,
shkojnë mes gjindjes që i quan sharlatanë,
me shpresën tragjike dhe të parrëfyer
se Lavdia po i pret diku matanë
buzagaz, si virgjëreshë apo si zanë.
Por, ngaqë e di se s’kanë për ta takuar,
unë këndoj mes pikëllimit të paanë
këtë baladë për poetët e harruar.

Dhe, pas motesh, lum si unë, po qe se thanë:
«Kush vallë të ketë qenë ai që i ka shkruar
këta vargje që sot asnjë vlerë nuk kanë,
këtë baladë për poetët e harruar?»

Famë e vonë

Vdekjen tonë ka nevojë përqark natyra e tërë
dhe gojët e purpurta të luleve e kërkojnë atë.
Në ardhtë rishtas pranvera, rishtas do na lërë,
e mandej as hije hijesh s’ka për të mbetur më.

Vdekjen tonë pret edhe drita e fortë e diellit.
Do shohim dhe një perëndim po kaq të përshkënditur,
e pastaj do largohemi prej mbrëmjeve të prillit
në mbretëritë matanë, të errëta, për t’u zhytur.

Por mund të lëmë pas vetes vargjet që kemi shkruar,
vetëm dhjetë vargje, si në furtunë ngjet gjithmonë
me pëllumbat që i nisin detarët e rrezikuar,
dhe kur sjellin kumtin është vonë, tepër vonë.

Mihaljoi

Mihaljonë e morën në ushtri.
Me Panajotin tok edhe me Marin,
e nisi në fillim për bukuri.
Por «në sup arm’» s’mësoi që s’mësoi.
«Lermë të kthehem në shtëpi», tetarin
një e më dy e luste Mihaljoi.

Vitin e dytë, në një shtrat spitali,
qiellin kundronte pa bërë gëk.
Tretur te një pikë, përtej një mali,
ai vështrim pa ligësi kurrkund
thosh, me lotët q’ i rridhnin mbi jastëk:
«Lejomëni të kthehem në katund».

Vdekja s’pati mëshirë për ushtarin.
Shokët e groposën; pesë a gjashtë,
me Panajotin tok edhe me Marin.
Dhe terri sipër tij pëlhurën nderi.
Por njërën këmbë ia lanë jashtë:
Qe, vërtet, një çik’ i gjatë, i mjeri.


NIKOS KAVADHIAS (1910-1975)

Mjegull

Mbrëmjeherë mjegulla bie,
asnjë far syri nuk dallon;
që të më shohësh në timon,
papritur ti erdhe në anije.

Veshja jote ka ngjyrë bardhësinë,
flokët si cimë t’i thur gërshet.
Mbi ujërat e Port Pegasos troket
shiu përherë këtë stinë.

Na përgjon kaldaisti tinëz,
duke u zgjatur mbi zinxhirë.
Mos i vështro -do ndjesh trazirë-
direkët që tunden suferinës.

Nëm bocmani motin e keq,
Kotopila sërish në largësirë.
Sesa në ankth e frikë të heq,
më mirë në silurë e tejqyrë.

Ik! Tokën e fortë ke nevojë.
Deshe, por sytë e tu s’më panë;
jam mbytur, tek nata zë të shkojë,
një mijë milje Hebrideve matanë.

Armidë

Captain Jimmy, piratja jonë,
me të cilën dhe ju do ikni sot,
me hashash ngarkuar është plot,
fenerët në kiç i ndriçojnë.

Prej muajsh vozitim kështu,
me kohën e mbarë ndihmesë
dhe, duket, do ta sosim ngarkesën
më parë se të mbërrijmë në Peru.

Ky det ku lundrojmë qyshkur
ka bimë të çuditshme pa cak;
nga lart na vështron një diell plak
dhe syrin na shkel kur e kur.

Kaq tonë vallë ku u zhdukën,
kapanxha të zbrazëta në terr?
Me padurim na presin çibukët
e zbrazët dhe në Çili doganierët.

Spiranca të humbura në det,
Ylli i Veriut i harruar fare.
Rrinë varur gjithë dymbëdhjetë
sirena shkallare më shkallare.

Gorgona e bashit e dehur
një natë u rrëzua përmbi ujë;
të Kolombit pesë shokët e shkrehur
i shkuan nga pas rrokopujë.

Në fund, shkëmbinjve t’Akorasë,
si përbindësha në purpur të ngjyer,
kapicë e rrepta valë do na përplasë,
me flatra pulëbardhash në krye.


VANGJELIS KASOS (1956)

Pietro dela Vinja hakmerret

të thurja vargje nuk m’u taks gjallimi
të oborrit të kapërceja prakun
s’arrita me të muzave zambakun
me një sonet me tinguj dëshpërimi

ashtu si në birucë në histori
të artit më hodhën që unë dritën
time ta humbja siç pierotët pritën
t’ mos duroja përvojën por tani

ku janë; që të shikojnë sërish
si lulëzoi mes po-së dhe jo-së
koka që s’u ngrit në jetë sa ish

me vargjet që i tallnin tash sa vjet
sesi shpëtoi nga e vdekjes kosë
kush vërtet qe i vlefshëm në qytet


ODISEAS ELITIS (1911-1996)

Ankimi

Tani që zigji m’u anua
është çasti çasti t’i vë emër
unë tjetër gjë kisha për zemër
dhe rruga gjetkë më nxori mua

Mes një rrene një të vërtete
ja po e shkruaj përmbi letër
sikur të isha dikush tjetër
kam udhëtuar kësaj jete

Dhe katërqind po t’i bësh sytë
harenë po të lakmosh gjithmonë
do jetë do jetë sërishmi vonë
dhe nuk të jepet jetë e dytë.

Përktheu: Romeo Çollaku





LOUIS ARAGON (1897-1982)

Nuk ka dashuri të lumtur kurrherë

Njeriut asgjë nuk iu dhurua përfare
As forca as brishtësia as dhe zemra e vet
Hija e tij krahëhapur një kryqi i ngjet
Kur e gjurmon lumturinë gjendet në rrëmet
Jeta e tij një ndarje e kotë edhe vrastare
Nuk ka dashuri të lumtur kurrherë

Jeta e tij ngjason me ushtarët pa pajime
Që kush e di ç’fat i përplas në këtë prag
Edhe pse aq herët u zgjuan sot në ag
Tani sillen të ngeshëm në ditën që u vag
Mos derdhni pikë loti Po thoni Jeta ime
Nuk ka dashuri të lumtur kurrherë

O dashuri e bukur brenga ime e çmuar
Të ruaj thellë vetes si një zog flatrathyer
Dhe ata që na shohin kur kalojmë rrëmbyer
Pëshpërisin gjithë ato fjalë që kam ngërthyer
Për sytë e tu të mëdhenj e që tash janë shuar
Nuk ka dashuri të lumtur kurrherë

Tashmë u bë vonë të mësojmë ç’është jeta
Përkryer zemrat tona qajnë nëpër natë
Këngën të këndohet e ndih një dhimbje e gjatë
S’dridhet tel kitare pa lotë e përgjëratë
Shpirtin e përmbytin vetëm dallgët e vërteta
Nuk ka dashuri të lumtur kurrherë

Dashuri që nuk kapit nuk ka kurrkund në botë
Nuk ka kurrkund dashuri që vuajtjesh s’të flak
Nuk ka kurrkund dashuri që nuk sëmbon e mpak
Pa ty edhe atdheun do ta doja më pak
Nuk ka dashuri që gjallon pa derdhur lotë
Nuk ka dashuri të lumtur kurrherë
Atë veç ne të dy e kemi ndjerë

Përktheu. R. Ç.

Google+ Followers