Heshtja – një mit


nga Edgar Allan Poe

“Bota ku jetojmë, është botë fjalësh: të qetë i bëjmë thirrje heshtjes,
e cila është fjala më e thjeshtë nga të gjitha”




“Më dëgjo” tha Demoni, teksa
m’i vendosi duart mbi kokë. “Ekziston
një njollë e neveritshme që ende
nuk vihet re nga ne, por që mund
të ekzistojë në ëndrrat energjike që
vijnë si Simoni në trurin e atij që
fle dhe që rreket ende të flejë mes
rrezeve të ndaluara të diellit – këto
rreze që futen fshehtas në tempujt e
melankolisë në labirintet e saj.
Rajoni për të cilin po flas është
një rajon i tmerrshëm në Libi, në
kufi me lumin Zaire. Aty nuk ka
qetësi, as heshtja nuk ekziston.
“Ujërat e lumit kanë një shafran
dhe duket sikur lëshojnë britma
prej së sëmuri – vazhdon të rrjedhë
drejt detit, por trupi nis t’i dridhet
nën syrin e kuq të diellit me një
gjest të potershëm dhe të vrullshëm.
Milje larg nga ana tjetër e shtratit
të lumit ndodhet një shkretëtirë e
zbehtë plot me zambakë gjigante
uji. Ato psherëtijnë nën vetminë e
tyre dhe zgjaten drejt qiellit me ato
qafat e gjata si prej fantazme, duket
sikur tundin kokën pareshtur.
Dëgjohet edhe një murmurimë e
paqartë që ngjason me zhurmën e
një kënete si vrulli i ujit nëntokësor.
i psherëtijnë njëra-tjetrës.
“Por ka një kufi në fushën e
tyre – kufiri i errësirës, i pyllit të
tmerrshëm e kryelartë. Aty trazirat
nisin ngadalë e vazhdojnë për një
kohë të gjatë. Nuk fryn era drejt
qiellit. Pemët e larta të qëmotshme
shkundin njëra-tjetrën me një tingull
të fortë.
Majat e larta të tyre, një nga
një, spërkaten me pika. Në rrënjët
e luleve të çuditshme e të helmëta
duekt sikur dremitin kafshët.
Në maja, me një zhurmë fëshfëritëse
dhe dinamike, retë gri
duket sikur vërsulen përjetësisht
drejt tyre, më pas rrokullisen duke
krijuar një katarakt, mbi murin e
zjarrtë të horizontit.
Jo, nuk ka erë që vërsulet drejt
qiellit. Në brigjet e lumit Zaire nuk
ka as qetësi, as heshtje.
“Ishte natë dhe shiu nisi të binte
lehtë; shiu më ngjasonte me pikat
e gjakut. Qëndrova në kënetë
mes zambakëve të gjatë dhe pikat
e shiut më lagën kokën – zambakët
psherëtinë nën solemnitetin e
rrënimit të tyre.
“Hëna u ngrit rrëmbimthi
përmes mjegullës së zbehtë dhe sikur
u skuq duke marrë një ngjyrë
përvëlake. Sytë e mi ranë mbi
shkëmbin e madh gri, i cili i bënte
hije bregut të lumit dhe dritës së hënës.
Shkëmbi ishte ngjyrë gri, i kobshëm,
i gjatë . shkëmbi ishte i hirtë.
Mbi të ishin skalitur në gur tiparet
njerëzore; unë ecja në kënetë mes
zambakëve të ujit, derisa u afrova
shumë te bregu, saqë mund të shihja
gërmat e shkruara në gurët e
shkëmbit.
Nuk arrita dot t’i shihja një për
një. Më duhej të kthehesha te këneta,
kur hëna ndriçoi me një ngjyrë më të
fortë të kuqërremtë, më pas u ktheva
dhe pashë sërish nga shkëmbi,
mbi gërmat e ngjitura nëpër gurët
e tij – gërmat ishin këto: Rrënimi.
“Pashë përpjetë, aty ku qëndronte
dikush në majë të shkëmbit. Arrita
të fshihesha pas zambakëve të
ujit që të zbuloja veprimet e njeriut
mbi shkëmb.
Burri ishte i gjatë, hijerëndë,
dukej sikur ishte fshehur nën shpatullat
e tij deri te këmbët.
Përvijimet e siluetës së tij nuk
ishin aspak të dallueshme – por
tiparet e tij ishin tiparet e një
perëndie; për mantelin e natës, për
mjegullën që kish rënë, për hënën,
për vesën që po niste t’i zbulonte tiparet
e fytyrës së tij.
Balli ishte i lartë dhe dukej i
mbushur me mendime, sytë i dukeshin
paksa të egër;në faqet e tij lexoja
mitin e dhimbjes dhe mërzinë,
pakënaqësinë me njerëzimin dhe një
lloj përgjërimi për vetminë.
Hëna ndriçoi mbi fytyrën e
tij dhe mbi tiparet, që ishin më të
bukura sesa ëndrrat e gëzuara, që
rrinin pezull në shpirtrat e vajzave
të Delos!
“Burri u ul sërish pranë shkëmbit,
u shtriq sa gjatë e gjerë drejt
fjalës së shkruar mbi gurët e shkëmbit.
Ai vështroi poshtë te shkurrnajet
e lëvizshme, më pas pa mbi pemët
e larta e të qëmotshme, më pas pa
edhe më lart, drejt qiellit dhe më pas
drejt hënës së kuqe flakë.
U pozicionova sërish mes zambakëve
të ujit dhe vura re me kujdes
veprimet e burrit. Ai fërgëllonte nga
vetmia – por nata po venitej dhe
ai vazhdonte të rrinte i ngjitur pas
shkëmbit.
“Burri më pas ktheu vështrimin
nga qielli dhe më pas po shihte me
kujdes lumin e tmerrshëm Zaire,
më pas këqyri ujërat verdhacake
dhe mbi të pa edhe zambakët e ujit.
i vuri veshin psherëtimave të zambakëve
të ujit dhe mërmërimës që
dilte prej tyre. Unë rrija ngjitur pas
strofkullës sime dhe nuk ia hiqja
sytë burrit të shkëmbit.
Hipopotamët dukej sikur
dëgjuan zërin tim dhe erdhën si
mostra nën pjesën e poshtme të
shkëmbit. Ata ulërisnin me zë të
lartë dhe të kallnin datën, aty
poshtë hënës së kuqërremtë. U ngjita
edhe më pas strofkullës sime.
“Më pas nisa të mallkoja elementet
e gurgulesë; një shtrëngatë
nisi të afrohej, por era ende nuk
frynte. Qielli u bë më i gjallë bashkë
me dhunën që ndillte shtrëngata
– shiu nisi të lagte kokone burrit
– rrjedha e lumit nisi të zbriste me
vërtik poshtë – lumi u shndërrua
në shkumë – dhe zambakët e ujit
vikasnin në shtratin e tyre – pylli
sikur shkërmoqej para forcës së
erës. Drita po venitej gjithnjë e më
shumë. Ende rrija e shihja veprimet
e burrit. Ai fërgëllonte nga vetmia,
por nata po venitej dhe ai vazhdonte
të rrinte i ngjitur pas shkëmbit.
“Më pas nisa të inatosesha dhe
po mallkoja, duke sharë heshtjen,
lumin, zambakët, erën, pyllin, qiellin,
bubullimat dhe psherëtimat e
zambakëve të ujit.
Ato i mallkova, por ende ishin
aty. Hëna nuk po lëkundej më në
shtegun e saj mbi qiell – bubullimat
u mekën, drita nuk vezullonte
më, retë vareshin krejt pa lëvizur,
zambakët e ujit nuk psherëtinin më,
mërmërima nuk dëgjohej më, asnjë
tingull në gjithë atë shkretërirë të
paanë.
Pashë sërish mbi shkronjat e
shkëmbit, ato ishin ndryshuar –
aty lexohej Heshtje.
“Sytë e mi ranë mbi tiparet e
burrit, dukej i zbehtë e i terrorizuar.
Ngriti dorën mbi kokë dhe qëndroi
ende në shkëmb duke dëgjuar. Por
asnjë zë nuk dëgjohej në gjithë atë
hapësirë. Shkronjat ishin Heshtje.
Burri fërgëllonte. Më pas ktheu
kokën dhe unë i hoqa sytë prej tij.
Nuk e pashë më”.
* * *
Tani ekzistojnë përralla të bukura
në volumet e Magit – volume që
flasin për melankolinë e Magit.
Janë histori të lavdishme të Qiellit,
të Tokës dhe të Detit – edhe të
Gjeniut që zotëron gjithçka. Demoni
më tha se do më qëndrojë te hija e
varrit, që ka për të qenë i mrekullueshëm!
Meqë Demoni i dha fund
kësaj historie, ai ra përmbys dhe nisi
të qeshte.
Nuk qeshja dot me Demonin,
ndaj ai më mallkoi, ngaqë nuk qesha
dot.
Rrëqebulli që ndodhej në varr
e që do ishte aty përgjithmonë, doli
prej andej, u afrua te këmba e Demonit
dhe nisi ta shihte në fytyrë pa
ia ndarë sytë.

Përktheu Rudina Dahri

Google+ Followers