Prozë nga Anna KOVE




Shën Valentin, ku ishe?


Jam e bukur? Kështu e pyeta pasqyrën sot si shtriga e përrallës, dhe ajo nuk m’u përgjigj. Fillova të llangosem me kremra dhe ngjyra. Ngjyra e kremra të ngjyrosur do të mbulojnë shtresë pas shtrese gropat e poreve të lëkurës dhe të mendimeve të mia, për t’u dukur patjetër e bukur. Ja, shtresa e parë është kremi i bardhë i ditës, që do të fshehë ndonjë ëndërr të patretur nate. I dyti është kremi pudër, që do të fshehë njollat e errëta të lëkurës dhe derdhjen e ca mendimeve të errëta mbi të. E treta është e kuqja e mollëzave, që do të fshehë trishtimin, përmes haresë së ngjyrave të sajuara. Pastaj radha kalon tek sytë. Bëj shumë kujdes me ca rrudhëza poshtë tyre, që më shumë se vitet, kam frikë se më padisin pagjumësinë e natës. Po ashtu bëj kujdes edhe me flokët. Në fund hedh ca pika parfumi, dhe çdo gjë që quhet „tualeti i mëngjesit“ këtu mbaron. Bëhet fir ajo që je, dhe formësohet ajo që nuk je. Jemi prapë pasqyra përballë meje e unë përballë vetes. Cilës? Asaj që jam, apo asaj që nuk jam? Asaj që isha, apo asaj që u bëra? Asaj që dua të jem, apo asaj që nuk do mund të jem? Sa shumë jemi!

"Po tani a dukem bukur?", pyes prapë, dhe mendimi baret tjetërkund. Si do t‘i dukem sot? Vërtet, si do t’i dukem sot? Apo nuk do vërejë fare gjithë këtë përkujdesje, enkas për të? Vështroj pa dëshirë tjetërsimin tim në gjoja „bukuri“, dhe gjithçka qendërzohet në pyetjen: A jam më e bukur se ajo? Këtë herë pyes me zë. Zëri del gjithë mllef, dhe jam gati ta bëj pasqyrën copë e çikë, sikur mos të më troshitë mendësia popullore, për tersllëkun që sjell një pasqyrë e thyer. Marr inat dhe me mendësinë popullore, që s’ më thotë se ç’ tersllëk sjell një zemër e thyer. Si duket ajo? Më dridhet zemra dhe gjunjët, kur jo vetëm mendoj, por dhe besoj se ajo ekziston realisht. Si krihet, si vishet, si ...?

Oh, unë ende nuk qenkam veshur! Nxjerr nga rafti një fustan blu me guacka deti. Kam kohë që nuk e vesh. Kur më pa për herë të parë me të, më tha: „Dukesh shumë bukur, mbretëresha ime!“ Ah, sikur të isha mbretëreshë vetëm për një çast! Si në përrallë do t’i kërkoja pasqyrës të më tregonte fytyrën e saj.

O Zot, ç’ merr! Po mendoj se mund të kërkoj të më sjellin edhe zemrën e saj. Ç’do bëja, po ta kisha? Ndoshta bizhu. Një bizhu që shpreh dashurinë më mungon. Kam parë shumë gra të varin në qafë zemra të mbyllura dykapakëshe, që shtrëngojnë fort portrete të fiksuara në çaste jodashurore për të shprehur dashuri. Portrete që kurrë s’arrijnë të puthen brenda zemrës së shtrënguar, ku mungon ajri dhe drita. Mendimi i tmerrshëm më shpejt ikën se vjen. Le që unë s’di ç’të bëj ndonjëherë me zemrën time. Dëshirave të shtrigës së përrallave ua zënë vendin disa dëshira të tjera. Sot do t'i kërkoj të më thotë përsëri: „mbretëresha ime e bukur“. Dua ta dëgjojnë të gjithë. E të gjithë do ta njohin pushtetin dhe bukurinë e dashurisë sime. Po sikur të mos binden? Mund të ndodhë që ndokush të dyshojë. A nuk i ndodhi kështu dhe mbretit Kandaules, kur lëvdoi hapur bukurinë e mbretëreshës së tij?

Kur lexova që mbretëresha vrau veten se iu dyshua bukuria e saj, a e dashurisë, e urreva mbretin për vdekje. Pse dreqin nuk i lëvdoi tjetër gjë, mendova? Le të dyshonin! Të paktën mbretëresha do të mbetej gjallë.

Jo, më mirë mos të më thotë asgjë. E çoroditur, hallakatem mes dëshirave dhe mungesës së tyre. Nuk di më se ç‘dua. Kështu më ndodh gjithmonë, kur mendohem gjatë.

Duhet të ngutem. Jam bërë shumë vonë!





Frangoska[1]


„Ti pikon lëng jete“, më tha atëherë, kur patjetër duhet të thoshte diçka, ndërsa i dhashë gjithë çka kurmi e jeta ime pikonte. Kanë kaluar kohë e më duket se jeta më jep me pikatore lëngun e bukurive të saj, ndërsa fyti është gjithmonë i etur. Kam etje. Fyti i tharë e i ngjitur zhurmon nga zhuritja e brendshme. Malli për ndjesi të humbura të së djeshmes pikon pikë-pikë, e hallakatem e përhumbur mes gjoja plotshmërisë së ndjesive të reja, në një humbëtirë që të përpin. Ajri i thatë s’mjafton të përtërijë mendimet. Fyti i thatë s’mjafton të njomë lëngun e puthjes. Lëkura e thatë s’përçon dot ekstazën e dashurisë së ndezur. Pikoj lëng jete rreth meje, e thaj lëngun e jetës sime. E përhumbur në realitete pa shije e gjendje pa shpëtim, rrekem të gjej shijen e frutit, që do të lëngëzonte kurmin dhe ditët e mia. Nevoja për të zhbërë humbjen dhe shpërbërë alkiminë e hidhësisë së gjakut që më këput gjymtyrët, lëngëzon sekrecione në shijen e frutit të detit dhe puthjes së parë. Lëngu mes eshtrave është tharë e ato kërkëllijnë duke brejtur njëra-tjetrën dhe gjembat e trashë rreth frutit plot lëng. Isha tharë gati e tëra, kur nuk ndjeva më vëmendjen ndaj të thënave e të pathënave të mia. Madje dhe ndaj të bërave e të pabërave. Fruti, që mbante fort rrethuar mes gjembave lëngun e shpëtimit të venitjes sime, rritej e piqej në kohë e vende larg meje. Në kohë e vende afër meje këmbët më çonin kah s’duhej, sytë shihnin çka s’mbruhej, veshët dëgjonin çka s’thuhej e dora shkruante ç‘nuk shkruhej. Shpëtim është a humbje? Apo shpëtim e humbje bashkë? S’di ç’ emër ti vë, ndërsa kujtoj shijen që mori emri im atje buzë detit, mes shkëmbinjve, kur shijoja puthjen e parë dhe lëngun e ëmbël të frutit të rrallë, rrethuar me gjemba.

„Si quhesh?“, më pyeti.

„Shila“, iu përgjigja.

„Emër shiu?“, pyeti prapë.

„Jo“, i thashë. “Është emër i nimfës, shndërruar në shkëmb nga dashuria e humbur“.







Një urë për njerëzit




Dukej sikur kisha pirë. Ecja duke u kalamendur pa përfillur rrezikun që mund të më vinte prej makinave, apo edhe atyre prej meje. Një shofer, që më kaloi fare pranë duke devijuar me shpejtësi harkun që krijoi marramendja dhe këmbët e mia, diç bërtiti. Më shau ndoshta, por unë nuk e kuptova mirë nga përzierja e zërit të fortë dhe frenimit të beftë para meje. Kur u përmenda disi, nga dritarja tjetër e makinës një zë gruaje, mes pashpjegimit të zemërimit dhe keqardhjes njëkohësisht, bërtiti: "Në do t'i japësh fund, hidhu nga ura më mirë. Jo në rrugë. Mbi rrugë nuk vdes dot vetëm."

Unë isha së brendshmi gati e vdekur. Zemra më dukej se rrihte tjetërkund dhe kraharori nuk ishte më vendmbajtësi i saj. Ishte thjesht një bosh i madh që uturinte i fikur edhe ai, njësoj rrufeshëm e tmerrësisht shpejt, si makina para meje. Fikje, pothuaj tragjike. Pothuaj fikje. Por edhe pse në këtë gjendje, nuk më kishte shkuar ndërmend të vdisja. E vetmja gjë që mendoja, ishte të mund të ringjallesha. E ja, vjen një grua, që më thotë se duhet t'i jap fund. Më tregon madje, si dhe ku. Si ndodh që hyjnë të panjohurit kaq thellë në jetën tonë? Janë shpesh ata, që në çaste të rëndësishme, na thonë ç' duhet të bëjmë me jetën. Ata që i kemi afër na e bëjnë atë rrëmujë. Ndaj futen rastësisht rastësorët. Si shpëtim, si zgjidhje, si ngushëllim, si tjetërsim. Si ndryshim i jetës, ndonjëherë dhe si fund i saj. Ja, mua më qëllon më e keqja e të këqijave. Më këshillojnë të vdes. Më thonë të hidhem nga ura.

Isha gati në mes të saj, duke pohuar dhe kundërshtuar me mend sipas rastit, mendimet e mia. Nuk e vura re fare, që shkela një lypës, banor i përhershëm i mbiurës, që mua po më kërkonte lëmoshë, ndërsa Zotit po i lutej të m'i shtonte ditët. Por, sapo ndjeu dhimbjen në këmbën e cunguar, apo maskuar si të tillë, më mallkoi: "Vdeksh! Të marrtë lumi, më mirë!"

Nuk pipëtiva fare. Ishte faji im. Në çastet, që ai kishte nevojë për ndihmë prej meje, i shkaktova dhimbje. Jo vetëm që nuk e ndihmova, por...

Por ndoshta e ndihmova. Përveç fjalëve të thëna shtirur në fillim, i dhashë mundësinë të thotë diçka, nga ç' vërtetë mendoi atë çast. Kjo nuk ndodh shpesh. Jo gjithmonë na e japin mundësinë të themi atë që duam. Nevoja që kemi ndonjëherë, na detyron të fusim në lojë dhe Zotin vetë. Ndaj dhe gjymtohemi. Gjymtimin e shesim pastaj, për të fituar sërish, ose humbur sërish. Në këtë rast është krejt njësoj.

Nuk kam faj, mendova. Me siguri dhimbja i ka kaluar. Ishte pa dashje. Mua më shkaktuan dhimbje më të madhe se kaq. Me dashje. Që nuk kalon lehtë. Që nuk kalon kurrë ndoshta. Bashkudhëtoj me dhimbjen time. Atë do të doja ta hidhja tani nga ura, dhe jo veten. Ah, sikur ta merrte vërtetë lumi. Që poshtë urës vjen era e njohur e jashtëqitjes, e cila përveç neverisë, më rrënqeth. Mendoj, se njësoj si ajo, nevojë e jashtëqitjes njerëzore, është dhe nevoja ime për të nxjerrë jashtë, për të hedhur në lumë gjithë të keqen. Pastaj njerëzit do të neveriteshin edhe prej saj, si prej duhmës së keqe të fekaleve. Jashtëqitje e njerëzve është edhe ajo. Jo poshtë urës, por brenda meje. Nuk duhet t'i bëhem strehë, ndryshe do të qelbem vetë.

Erë e qelbur. Vjen. Kohë e qelbur. Më thonë të mbytem. Të më qelbet dhe trupi. Të lë peng gjithçka në ujë të qelbur. T'i besoj atij. Të qelbet dhe besimi. Koha dhe besimi. Besimi dhe koha. Të qelbur. Nuk dihet, kush më shumë se tjetri. Kush më shumë se unë. Të dy. Të tre. Të gjithë ne, njësoj.

Sa kohë, ura nuk i shërben aq shumë qëllimit të saj të vërtetë.

Kujt t'i drejtohem, përveç Zotit?






Qeni i shkrimtarit




Atë mëngjes u zgjova bosh. Besoj më ka ndodhur dhe herë të tjera, por ndjesi si kjo nuk kisha përjetuar më parë. Ose më dukej mua. Një hauz i madh brenda meje ose do më përpinte, ose duhej mbushur. Fantazia, për të plotësuar dëshirat asnjëherë nuk më ka munguar. Por tani nuk bëhej fjalë vetëm për dëshira, ishte më shumë se kaq. Mora udhë të gjatë. Padurimi për të arritur sa më parë, përpëlitej qepallave. Sytë e mi gllabëronin hapësirat që zhdukeshin e shfaqeshin. Kjo i bëri aq përshtypje shoferit, sa shtoi shpejtësinë. Oh, po është e rrezikshme. Mund të mos mbërrij fare.

Frika nuk kishte të bënte aq shumë me vdekjen, sa me pamundësinë për të rigjetur realitete që do mbushnin hauzin tim. Iu luta të mos nxitonte aq shumë. I thashë se ishte shumë e rëndësishme të mbërrija, duhej patjetër. Duhet të rimerrja ca gjëra shumë të rëndësishme. Të takoja një njeri shumë të rëndësishëm. Kështu i thashë, megjithëse nuk bëhej fjalë për njeri. Si do mendonte po t’i thosha se ishte një qen? Nuk më vuri veshin, dhe pse iu luta prapë. Iu luta shumë. Më tha se e njihte mirë atë profesion, qysh prej x vjetësh, aq sa unë ndoshta nuk kisha moshë. Sytë i mbante të përqendruar në timon. Asnjëherë nuk i hodhi mbi mua, të lexonte realisht moshën apo frikën time. Meqë më hëngri më se një dekadë nga mosha, dhe lexoi dëshirën time që ishte më e madhe se frika, nuk e shqetësova më. Boshllëku që ishte brenda meje, tani më kishte futur mua brenda tij. Për të ngushëlluar paksa veten, i shkrova një mesazh dikujt që i duhesha. U frikësua, më tha se më donte të gjallë. Se po te humbja, ishte njësoj si t’i humbte dora e djathtë. S’di si u ndjeva. Humbja e dorës së djathtë është shumë, por rrohet edhe pa të, apo jo? Më dukej vërtet se po humbisja. Kishte të drejtë shoferi që ngiste si i marrë. Makina fluturonte drejt pafundësisë. Kur këmbët ranë në asfalt, si në strall, mijëra shkëndija të ndezura nga takimi me tokën time të fortë, m’i bënë te magjishme ato çaste.

Thith ajrin. Ia njoh aromën. E thith deri në thellësi të shpirtit, për t‘u ngopur, dhe frymënxjerrja ma shton më shumë etjen. Hapësira e liqentë ujore përpara syve të mi sikur më ndryshon ritmin e rrahjeve të zemrës, apo vendndodhjen e saj. Shkoj aty ku notojnë jo vetëm peshq, por edhe kujtimet dhe copëzat gjithmonë të pastra të jetës sime. Një peshk i vockël, si ai i përrallave magjike që plotëson dëshirat, vjen e më çuket këmbën e zbathur në ujë.

Dhe unë i pëshpërit me zë përrallor:

Ajde ziremi përdore

Nepmi gjërat që më more,

moj mërenkë pikëlore.

Si në përrallë vijnë e zënë vend në hapësirat që pushtojnë sytë e zemrës sime të gjitha: Një shelg, që si dikur bleron e loton. Poleska e vockël, që kompozon ca tinguj të brishtë parëvere. Jargavani i hijshëm, që stolis e spërkat lëkurën me kundërmimin e tij. Fletë të zverdhura vjeshte nga fjalë të shkruara nga zemra e dora që dridhet. Loti i ngrirë i mjelmës bardhoshe, kur këndon këngën e dhimbjes. Vrulli fluturues i nositit dhe rënia e tij e menjëhershme në paqëtimin e hapësirës blu. Vala që merr e sjell me ritme të papërcaktuara shushurimat e ndjesive të mia, dhe gjeratorja që i përpin…

Zëri im, a i valës dëgjohet mes krahjes e krahërrahjes së pulëbardhës:

Ajde ziremi përdore.

Nepmi gjërat që më more,

moj mërenkë pikëlore.

E zënë nga dora e djathtë prej jetës që rend nga e shkuara për në të ardhme, e tashmja ime vrapon këmbëzbathur mbi guriçka dhe vazhdon e kërkon të formësohet. Me një sheqerkë në dorën e majtë, kërkon të shohë dhe shihet nga qeni i shkrimtarit.

Guriçkat e bregut më vrasin këmbët e zbathura, po unë kërkoj e bindur. Këmbët më gjakosen, hapësirat janë pa skaj e unë rend, si në kërkim të vetvetes. Nuk do kthehem mbrapsht pa e gjetur. Më duket se i shquaj hijen. Më largohet sa i afrohem. Apo largohem unë, kur më afrohet? Aty pranë shoh një peshkatar, rrethuar nga rrjetat. Them ta pyes, dhe i afrohem. Qenka im atë. Nuk shqetësohet kur më sheh të kërleshur. Më njeh mirë. Aq sa kujton se po e pyes për kohën. Do jetë mot shumë i mirë nesër, thotë, dhe sytë e liqentë i lëngështohen.

Moti im, i them, varet në gjej atë që aq shumë po e kërkoj. E kisha kaq afër, e pashë.

Më thotë, se po gaboj. Ka kohë pa qenë këtyre anëve.

Jo, thotë. Të paktën jo në tokë.






Ashensori




Qëndroj para një porte, dere, deriçke a kapaku. Mendohem. Tё pres a tё mos pres. Po pres, se jam vonë. Jo, mё mirë tё mos pres, se kushedi bëhem edhe më vonё. Makth. Makthi im para ashensorit kёtё mëngjes. Madje çdo mëngjes. Neveritur nga gjendja e pritjes dhe dilemës qё mё kaplon çdo ditё, ngёrthej sytё nё kuadratin e zi; mendime dhe numra tё ndezur ngjiten dhe zbresin me progresione përcaktuese për ndjesitë e mia.

10-

9-

8-

7-

6-

5-

4-

3-

2- Pres. Ankth. Padurim.

1- Shpresё...!

2- Mooos...! (Iku.)

Erdhi...!

0- Mё nё fund.

Erdhi dhe dikush. Do tё jetё bashkudhëtari im, i mendimeve dhe i numrave tё ndezur, drejt ngjitjes. Ёshtё bezdi kur ndan njё sipërfaqe kaq tё vogёl ajri me njё tё panjohur. Bezdisёse e tё çartura janё dhe mendimet. Ato duken tё lexueshme, tё zhveshura fare. Kjo ёshtё ndёr tё rrallat gjendje pa shpёtim. Ç'tё bёj, qё tё mos mendoj ters? Shihem paksa nё pasqyrё, duke ndjekur ritualin e pёrhershёm, ndёrsa i panjohuri ёshtё fiksuar tek gjerdani rreth gjoksit tim. Ёshtё njё gaforre floriri me kokё poshtё. Sikur tё mё puthё?! Buzёt mё pёlqejnё. Edhe parfumi i tij mё pёlqen. Por, seç ka njё gjё qё nuk shkon. Njё afsh i valë mё mpak frymën. Pse kёtu xhanёm?


Sikur tё mё ftonte pёr njё kafe?! Do tё ishte mё bukur. Tё mё pyesё njёherё kush jam, dhe tё shihemi diku tjetёr. Kёshtu do tё marrё tjetёr kuptim edhe puthja edhe parfumi.


Sikur tё mё pёrdhunojё?! Dora e tij trazon e shqetё mbёrthesёn e rripit tё pantallonave, dhe herё zbёrthen e herё mbёrthen njё kopsё nё fund tё kёmishёs. Unё mbёrthej e zbёrthej mendime tё mbrapshta, duke mos ia ndarё bishtin e syrit pasqyrёs. Nga poshtё, deri nё mes tё barkut mё bёhet njё si zgёrbonjё e madhe, rrethuar me ashkla, qё mё ciflosin trurin.


Sikur tё mё zerё gojёn, që tё mos bёrtas?! Pastaj me rripin e pantallonave...tё...

E marrё, i them vetes, ndёrsa ai me njёrёn dorё shtrёngon çantёn e zezё, e dorёn tjetёr e mban tё pёrmbysur para syve, pёr tё parё orёn.


I kthej shpinёn pasqyrёs, pёr tё sprapsur gjithё mendimet ndjellakeqe. Gjoja e qetёsuar nga paranojat, drejtohem nga ai, i cili nuk ka ku t’i çojё sytё, pёrveçse nё antenat e gaforres, varur nё qafёn time.


Sikur tё mё vjedhё?! Ja si sheh gjёnё e florinjtё, pa ja ndarё sytё. E kam kujtim, nuk dua tё ma marrё. Nё çantё nuk kam ca leke, ato le t’i marrё. Vetёm tё marrё fund kjo gjendje, se po çmendem. Dendёsia e pёrjetimeve nё hapësirёn një x një metёr ёshtё gati tё shpёrthejё pёrtej saj.


Sikur tё mё vrasё?! Mua. Tё mё vrasin. Si nuk mё ka shkuar kurrё ndёr mend as edhe njё çast tё vetёm mё pёrpara. Kam lexuar e dёgjuar se nё ashensor ndodhin tё tilla gjёra. Nuk di tё ketё ndonjë arsye tё ma bёjnё kёtё gjё. Ndoshta ai duhet tё ketё njё. Ndodh edhe pa arsye. Dikur do mund tё gjendet ose dhe të shpiket njё e tillё.


Sikur tё hedhё nё erё gjithё ndёrtesёn?! Nuk duhet tё ketё gjё me mua. Do ta kishte bёrё nё katet mё poshtё, po tё isha unё gjahu. Duhet tё ketё qёllim tjetёr. Kёtu punojnё shumё njerёz. Ka shumё zyra. Bёhen shumё punё nё to. Tё mira dhe tё kёqija. Bëhen, veç. Me siguri kёshtu do tё jetё. Pse nuk mё shkoi mendja mё parё. Duhet tё mё shkonte, sa i pashё çantё-valixhen e zezё qё shtrёngonte nё dorё. Tani e ka lёshuar pёr tokё. Nuk mund tё bёj asgjё pёr tё shpёtuar veten dhe tё tjerёt. Duhet tё ketё ndonjё rrugё shpёtimi, por unё nuk e gjej dot. Tani jo.


Sikur tё dal tani?! Dy kate kanё mbetur. Jam mpirё fare, dhe nuk lёviz dot. Djersё tё ftohta mё rrёshqasin ullukut tё kurrizit, dhe mё kanё bёrё kallkan. Kot tё dal, njёsoj do tё jetё fati im. Si i gjithё tё tjerёve kёtu brenda, edhe po dola tani. Tё paktёn tё mund t'i tregoja ndokujt, qё e kam parё. Duket normal. Ku mund tё fshihet çmenduria e tij, pёrveçse tek kjo çantё e zezё, jo mё e zezё nga ç' mendoj.

9-Mooos!

Iku. Doli ai. Çantёn e zezё e mori me vete. Mori me vete dhe mendimet e mia të errta. Nuk ngeli mё asgjё kёtu brenda. Vetёm pasqyra qё s'mё tregon dot asgjё, pёrtej asaj qё shoh.

As vetёm nuk rrihet. Nesёr do ngjitem nё kёmbё, mё mirё.





Arianё




Pranverё. Pranverё e vonё s’vonon tё mbjellё nё shpirtin tёnd fara hibride, qё s’dihet a do tё mund tё jenё dot lule. E nё qofshin, s’mund tё jesh e sigurt, nё do t’u ndiesh aromёn. Stinё qё bёn ç’tё dojё, dhe të grish tё bёsh ç´tё duash. Qetёsia e kahershme pёrpёlitet tashmё mes kockёs e lёkurёs tёnde, duke dhёnё grahmat e fundit. Ndien nё kapilarёt e saj tё akulluar, si lёvrin gjaku me shpejtёsi drite e ngjizet nё mornica udhёve tё përshkuara nё terrin e mёkatit jetёsor. Nxiton tё shkrish hejet e ndjesive tё shtrira nё gjithё trupin, nga ngacmime hieroglifësh me erё mishi tё hedhura kuturu. Dhe lёviz kuturu. Njё lojё nёpёr labirinte tё errëta, me shpresёn se diku, dikur do tё rregёtijё paksa dritё. Veç pak. Sa tё rizgjojё arsyen e ngërthyer nga dhёmbё letargjikë. Pret. Pret duke ndjekur pas petalet e shkundura tё luleve budallaçka tё pranverës, e grishur nga format dhe ngjyrat e krijuara jo nga natyra, por nga sajesa gjenetike. E meqё s’i ke parё ndonjёherё rend pas tyre duke harruar se udha ku vё kёmbёn ёshtё balta e butё e njё tuneli. Baltё qё s’thahet dot, kur uji kullon nga poret e shpirtit e gjarpёron drejt syve. S’thahet nga mungesa e diellit qё ti padrejtёsisht i mohon vetes, kur goja rrethon tinguj me erё mishi. Drita qё ke pasur brenda s’tё ndihmon dot tё shquash objektet e orientimit mes territ. E vjedhur, e shpёrdorur ose e venitur nga mospёrdorimi, tani ajo vagëllon vetёm nё formё sumbullash tё zeza, tё lagёshta, qё pikё pas pike duhet t'i ndjekёsh, pёr tё mos humbur fare. Ndjek fillin e lotit qё Tezeu a ndokush veshur me petkat e tij, tё hodhi pёr t’iu ngjitur dritës. Ndjelljet nga shёmbёlltyra tё frikshme tё zёrit tё Circes vijnё herё majtas e herё djathtas, ndёrkohё udhёn drejt pahut duhet ta gjesh vetё. Uji kullon me rrёketё e shiut tё asaj nate, qё tё shkёrmoqi dritёn. Kёmbёt e pёrbaltura e pёrgjakura, qё duhet tё ndjekin ujin e shiut dhe rruazat e lagështa tё lotit nuk lёvizin dot mё. Shndërrohesh nё nimfё nga prania e ujit, nga dhimbja e largёsisё prej tokёs dhe dritёs, e prapё nuk luan dot. Kupton mё nё fund se pёrqёndrimi i vetёm i dritёs nё terrin ku je futur, fshihet pas germave tё emrit qё tё vuri Pagëzori, fshihet pas emrit tёnd. Ti pret të germёzojë tingujt, a tё tingëllojë germat. Pёr herё tё parё, a tё fundit. Pret si tё fundmen shpresë, qё shiu e dielli tё varen pёrsёri mbi tokёn e fortё, ku shkel.

Vetëm kështu mund të shpëtosh.

Mos të ka harruar emrin? Larg qoftë!






Fantazmat e ditës


Dikur kam lexuar histori me fantazma. Fantazma të bardha në natën e zezë, që bënin ç’ donin dhe zhdukeshin pa lënë gjurmë sa ia behte agimi. Nuk e di si ndodhi, por ndodhi që unë vetë të përjetoj një histori të frikshme fantazmash. Fantazma të zeza në ditën e bardhë, që bënë e nuk bënë dot ç’ deshën e u zhdukën sa ia behu muzgu. Ishin fantazmat e ditës. Fantazma bardhë e zi, si zhgualli i ditës sime, që jetonte frikën bardhë e zi, duke shpresuar zbehjen e kontrastit deri në shkrirje. E hedhur, braktisur, rroposur e pluhurosur mes objekteve të hedhura, braktisura, rroposura e pluhurosura, një jetë e shkuar po zhbënte një të tashme. E etur për pikën e ujit që s’rridhte e as pikonte, e verbuar nga drita që mungonte, e fikur si qiriu, që padurimi ndjellakeq priste të ndizte, e brejtur si druri i mobileve shtrembane e mjerane, ku kërkëri i krimbit të molës sfidonte dhe një këngë të mbytur nën zë fantazmash, ja, kështu isha kur ulërita së brendshmi, e fyti i tharë nuk e ndau dot fjalën nga fjala:

Kúúújeee!

Kuu jéé?

Je.

Në filozofime fantazmash rreth meje, që pëshpërijnë me buzë epshore fjalë mbi dilemën “në jetë, a në vdekje?“

Në pamjen tragjike që mrekullon lëngun tragjik të syve të tyre, kur thajnë dashurinë. Në dy pishat e ndara, e thara nga rrënjët, që bashkojnë ethshëm e etshëm kurorat e tyre, e kapërthyer nga zhuritja, sikur thonë se aty asnjëherë nuk ka pasur jetë. Madje as në ngjizje.

Jashtë filozofisë së tyre e brenda meje, diçka e madhe sa vetë qenia lufton për jetë a vdekje. Po vdes. Ato më heqin me kujdes këpucët, më mjekojnë plagët e këmbëve, përgjakur në gropat që vetë m'i kanë hapur. Më mbulojnë me çarçaf a qefin, të vetmen gjë të bardhë aty rrotull. Më marrin fjalën që s’duhet e më mpakin fjalën që duhet. Jam vetëm, ndërkohë gishtërinj të zgjatur vampirësh thithin prej gjakut energjinë që pulsonte e pluskonte kapilarëve. Rreth meje ajër i qelbur, përkujdesje shtrigash për gjahun e gjuajtur, sy djajsh që lëvdojnë bukurinë që s'vret, veshë të formatuar elfësh, kofshë pangjyrë e të lodhura nga epshi i vetëpërdorimit a vetëshpërdorimit, mençuri demonësh dhe shkretinë dashurie. Në zgripin që ndan humnerën e jetës nga vdekja, ulëras që ndokush të mund të dëgjojë belbëzimin:

Kúúújeee!

Kuu jéé?

Je.

Ngrihem nga krevati a arkëmorti, por rreth meje s’është më askush. Dal e neveritur përsëri vetëm në ajrin e rrugës, dhe ndiej se më ndjek pas një erë prej mishi të djegur. Mos janë djegur? Mungonte uji, mungonte drita, mungonte ajri dhe dashuria atje lart. Ngjitem sa hap e mbyll sytë, por nuk është askush. S’ka ndodhur asgjë. Prapë mungon uji, mungon drita, mungon ajri dhe dashuria. Ka vetëm pluhur të trashë të shkuare deri në të tashme dhe çarçafë a qefinë të bardhë, e vetmja gjë e ngjyrosur që mbështjell kujtime e realitete pa ngjyrë.

Heeej!!!

... ... ...

Heeej!!!

... ... ...

Paskam qenë unë fantazma!






Një dhuratë vetes




Në një qytet të madh si ky është e pamundur të ndihesh e huaj. Rrugët janë të mbushura plot me njerëz të të gjitha moshave dhe të gjitha kombësive. Po të të shkrepet të bërtasësh në gjuhën tënde në sheshin e qendrës, me siguri do të përgjigjet dy apo tre vetë. Dyqanet reklamojnë mallra që sytë t'i shohin në çdo vend, edhe restorantet kanë gjellë që i gjen kudo të jesh, boll t'i porositësh. Por kur je e huaj, kur ndihesh e tillë, ideja më e mirë është një shëtitje që të mund të miqësohesh jo vetëm me vendin, por edhe me ditën tënde. E pastaj të mund të bësh edhe miq. Përveç dyqaneve të firmave të pëlqyera, apo restoranteve me kuzhinë të pëlqyer, të parat vende që ke qejf të shkelesh, për të gjetur sy të njohur apo miqësorë janë parqet, e sidomos ato që shtrihen buzë ndonjë lumi. Uji të bën të ndihesh mirë. Ai është kudo njësoj, ose pothuaj njësoj. Ja ky lumë, përgjatë të cilit unë shëtis tani, lag shtatë shtete. Pasi kisha ecur gjatë pa u vënë re dhe pa vënë re ndonjë fytyrë të njohur, u ktheva me shpresën e shuar të pamundësisë së komunikimit me ndokënd.

E dëshpëruar, se do ta mbyllja nën shoqërinë e vetmisë ditën time, u ndala në qoshe të një ure të sodisja disa piktura. Vazo lulesh, qypa, natyrë e qetë dhe një portret. I vizatuar me ngjyra të zbehta. Shumë të zbehta. Gati të vdekura. Gri e zbehtë, e bardhë e ndytë, dhe dritë-hije. Jo, hije-drite. Po si ka mundësi, që derdhej kaq shumë dëshirë për jetën, kaq shumë dritë prej syve gati të fikur? Sakaq, nga ana tjetër e urës, piktori a shitësi i atyre pamjeve vjen me vrap, drejt meje dhe gati duke iu marrë fryma, më thotë:

"Shërbim i përkryer, zonjë. Do të ngeleni shumë e kënaqur. Për shumë pak lekë dhe shumë pak kohë, do të keni në duar portretin tuaj."

Unë hutohem paksa, për të kuptuar më mirë lumin e fjalëve, derdhur rrëmbyeshëm vetëm në ca sekonda.

Ai vazhdon: "Një kujtim. Kujtim i paharruar prej këtij qyteti të magjishëm. Mund t'ia falni kujt të doni. Madje, në se kjo është një ditë e veçantë për ju, vlera..."

Fjala i tretet në fyt, kushedi nga ngërçi i pashprehjes së fytyrës sime.

"Jo, kjo nuk është aspak një ditë e veçantë për mua që ta përjetësoja", i them, dhe largohem, me sytë e portretit të ngulur thellë në sytë e mendjes sime. Ata më shoqëruan nja dhjetë hapa, dhe aq fort kisha dëshirë t'i rishihja, sa u ktheva përsëri mbrapsht.

Njeriu, duke kujtuar se më ndërroi mendja u turr edhe njëherë drejt meje, duke përsëritur fjalët klishe:

"Urdhëroni zonjë. Me shumë pak lekë dhe në shumë pak kohë, do ta keni në dorë portretin tuaj."

"Për sa kohë dhe për sa lekë do të më lejoni ta sodis e qetë këtë portret, pa më shqetësuar", i them, duke treguar me dorë nga portreti i zvetënuar, varur pas parmakut të urës.

Fytyra e tij, e gjitha merr formën e çudisë. Duke iu marrë goja belbëzon:

"Këtë kurrë nuk e kam dëgjuar. Unë lekë dua, por nuk di ç' tu them.

Mirë, më jepni sa të doni dhe shiheni sa të doni", tha duke u larguar, pasi mori lekët, pa m'i ndarë sytë dyshues.

Unë ngela vetëm me mendimet e mia dhe portretin. Më dukej aq i afërt. Kisha një ndjesi se dikur, diku e kisha parë. Mu bë një çast, sikur tamam ata sy po kërkoja sot gjatë gjithë ditës, në kalamendjen time rrugëve, gjersa përfundova këtu. Një copë karton me ngjyra të zbehta qe i vetmi sot, që mundi t'i heqë zbehtësinë ditës sime. Duke pyetur veten, pse më dukej aq pashpjegueshmërisht e afërt gjithë ç' derdhnin ngjyrat e pangjyra, trishtimi im filloi të derdhej në forma të reja, të panjohura më parë, me gëzim përzier. Materia pa jetë po derdhte mbi mua grimcëza jete. Një zë brenda meje dukej sikur bërtiste mbytur "i gjeta!" Nuk e di sa kohë kalova e vetme mbi urë, duke mos u ndjerë e vetme.

"E dua", bërtita padashur me zë të lartë. Njeriu nga krahu tjetër i rrugës u turr përsëri me vrap, i grishur nga zëri im, dhe vazhdoi të fliste pa pushuar:

"E dija, që do të ndërronit mendje. Do të ngeleni shumë e kënaqur. Do t'u bëj një portret të paharruar. E prej tij ndoshta do t'ju ngelet e paharruar edhe kjo ditë. Dhe..."

Nuk po dëgjoja fare se ç'po më thoshte, dhe mendja po më punonte tek vendimi, që kisha marrë.

"Nuk dua të më bëni portretin tim", i thashë, "dua të blej këtë këtu."

Ai u shtang dhe po më shihte me sy më shumë se të habitur. Goja filloi t'i merret gjithnjë e më shumë, derisa nga lumi i fjalëve që qe mësuar të derdhte, nuk mundi as të belbëzojë. Duart rrasur gjer në fund të xhepave, si ankthin e atyre çasteve gjer në fund të shpirtit, i nxori duke iu dridhur, e drejtoi të djathtën drejt tablove të tjera, dhe po me zë të dridhur, tha: "Ato mund t'i blini. Këtë, jo. Kjo nuk shitet."

Trashëgoja një trill qysh nga fëmijëria, kur më mbushej mëndja t'i dhuroja vetes diçka, patjetër ja mbërrija. Përdorja çdo gjë që më merrte mendja. Ndaj llogaris me mend shumën e parave që do të mund ta joshte, dhe ia drejtoj.

Njeriu më sheh edhe më i hutuar se më parë. Bën një hap drejt meje, pastaj çuditshëm zmbrapset dy hapa me vërtik. Duart i struk edhe njëherë deri në fund të xhepave, dhe ecejaket e tij dy-trehapëshe majtas-djathtas, sa vijnë e shpeshtohen. Edhe rrahjet e zemrës bashkë me ankthin tim. Frika se mos nuk mund ta kem portretin, më bën t'ia dyfishoj shumën e premtuar të parave.

"Hë?", e pyes me padurim, duke mos ja ndarë sytë portretit.

"Kaq lekë janë vërtetë shumë për mua që e kaloj gjithë ditën jashtë mbi urë", thotë, "por, portretin nuk e shes, e mbaj aty për të kuptuar turistët se këtu kanë mundësi të kenë një portret të tyren. Është një farë reklame, megjithëse me këto ngjyra, që... Është i vetmi, nuk kam tjetër. Askush nuk e lë këtu portretin e tij të paguar, vetëm ai..., vetëm ai pagoi paret dhe e la, tha se ishte një ditë shumë e veçantë për të, se donte ta fiksonte. Dhe më kërkoi një cigare. Shkova të merrja, dhe... dhe..."

Unë e ndërpreva, duke u çuditur dhe bërtitur nga zbulimi i bërë gati me sa zë kisha në kokë: "Po ju mund të më bëni një portret mua, dhe ta mbani atë, ndërkohë unë marr këtë këtu."

Reagimi i tij mbas fjalëve të mia ia kalonte çudisë. Tha kushedi sa herë "Jo!" duke ngritur zërin, sa herë përsëriste fjalën. Deri sa zëri ju shua, dhe ra kruspull mbi gjunjë. Tani isha unë, që nuk po kuptoja fare. A duhej të vazhdoja ta teproja me tekën time, megjithëse së brendshmi e ndjeja se nuk ishte tekë. Doja të largohesha me vrap prej aty, por këmbët nuk më bindeshin. Ato mu bënë më të rënda se më parë.

"Po unë dua ta kem. Të paktën portretin. Kam kohë që po e kërkoj...", thashë duke mërmëritur, më tepër për të dëgjuar vetë.

Por ai më kish dëgjuar, dhe ndërkaq me pamje dhe vështrimin të ndryshuar më thotë me zë të plotë pas pak çastesh:

"Ju kuptoj, ju kuptoj. Duhet t'ju kisha kuptuar qysh në fillim. Duhet ta kisha kuptuar. Asnjëherë nuk e kërkuan, askush. As emrin nuk ju mësua. Askush nuk e kishte parë në këtë qytet, përveç meje. Më tha se donte një portret, se ishte ditë e veçantë për të. Më tha se portretin do të ma linte mua, se dikush ndoshta do vinte ta kërkonte ndonjë ditë, dhe unë duhet t'ia jepja. Nuk donte ta merrte me vete. Pastaj, kur isha gati në gjysmë të punës më kërkoi t'i gjeja një cigare. Mu lut shumë. Kur u ktheva nuk e gjeta. Mbas dy ditësh e nxorën nga lumi të mbytur. Portretin e përfundova më vonë."

Nuk po pipëtija fare dhe më duket se as po mendoja dot, kur përsëri zëri i tij, këtë herë shungullues dhe pa shprehje më troshiti:

"Merreni", tha, "është i juaji. Nuk keni nevojë të paguani, është paguar njëherë. Ai më la mua dhimbjen dhe besimin e tij. Ato nuk shiten".

Me portretin në dorë, ende pa ditur në duhet të gëzohesha apo trishtohesha, atë çast më shumë se çdo gjë tjetër, doja të ndizja një cigare.





Haraçi




Kafenë kisha kohë që nuk e pija në mëngjes. Dëshira për shije të panjohura ose për të ndryshuar vendndodhjen e shijeve të njohura tjetërsoi dhe këtë ritual të kahershëm. Atje në Barin me mermer, kur njerëzit në mesditë largoheshin e largoheshin, unë afrohesha e afrohesha. Një afrim i çuditshëm drejt kafesë, instinkteve dhe fjalëve të nxjerra nga rrembat e tyre, te cilat ngopnin ajrin e rënë të Barit nën tokë. Kafenë e nxehtë e përvëluese si ngacmimet e dridhshme të gishtërinjve, harbuar fshehtas e frikshëm hapsanave te mishta, ma shërbeninin ca duar të thata me vështrim te ftohtë e të akullt, si akullima e topitja e sforcuar e trupit që shpërthente në mornica. Shtëllunga tymi cigaresh e fjalë shpesh me peshë tymi rrethonin buzët e mia dhe të filxhanit të kafesë. Duart e mia, llastuar nga vështrime sysh dhe imagjinata e gishtave, kishin zgjedhur të flisnin me bishta të zverdhur cigaresh dhe bishta të zbardhur filxhanësh. Madje dhe me llumin e zi në fund të tyre. Duke thënë e stërthënë fjalë duarsh, tingujt zhbëheshin bashkë me funksionet e tyre. Mungesa e tingujve në Barin pa njerëz, dhe fjalë duarsh në ngjyrat e nikotinës, fajancës dhe llumit nuk e shpërfillin dot ylberin e ngjyrave të ndjesive që pasqyra përballë banakut i përthyente në të gjithë hapësirën.

Mendime të hirta e taketuke plot hi ndërrohen nën uvertura padurimi e nervozizmi prej kamerieres, që s'di pse më sheh vetëm në duar. Bashkë me ardhjen për të pirë kafenë e mesditës, çdo ditë sillja me vete dhe ca ndryshime përkujdesjeje që përthyenin habitshëm ndryshimin e vështrimit të kamerieres mbi mua. Ylberi i ngjyrave që qarkonte qenien time aty në Barin nën tokë, në sytë e saj dukej çdo ditë e më gri. Jam matur sa e sa herë ta pyes. Faji i vetëm i pamundësisë për të fshehur gëzimin a lumturinë po më bënte me armiq. Armiq rastësorë, që më shërbenin gjëra me kuptim jorastësor.

Rrufis kafen. Nuk më ngop. As ajri. Dua të ngrihem. I bëj shenjë kamerieres, po ajo nuk është aty. Shkoj vetë te banaku duke u çapitur mbi akullin e mermerit dhe pashpjegimit të inateve me grahma paranoje. Tmerrohem. Në pasqyrën përballë shoh veten të fiksuar. Jo këtë që jam në këmbë. Atë që isha aty, ulur. Kamerierja nuk më vëren fare, por vazhdon e përpin imazhet që i përcjell pasqyra.

E unë duhet të paguaj…



Kufijtë


Kam vite, muaj, ditë në përpjekjen për të harruar një vështrim, që po aq vite, muaj e ditë u mbars e u shumua në kujtesën time. Marr që atëherë mijëra, qindra e dhjetëra vështrime që s’thonë asgjë e jap po mijëra, qindra e dhjetëra vështrime, që asgjë nuk thonë. Jam peng. Kudo shoh, ndiej veç mungesën e përthyerjes së pahut që shtron e shton hijen e mallit. Koha, kjo enigmë që duhet të shëronte, tani përpëlitet e pafuqishme bashkë me ethet e mia. Zjarrmi e trupit nga truket e trurit më bën të flas përçart:

„Njihemi ne të dy?“

„Jo“, më thotë, „vij prej matanë kufirit.“

S’di ç’ bëj e kufizuar mes kufijve këndej e andej meje. Vetëpërmbahem. Vetëmbahem. Mbahem. Prapë peng. Pluhur i zi i natës mbulon jo vetëm lindjen e një vështrimi të terrshëm a skëterrshëm pasioni, por dhe perëndimin e tij. Asgjë e palindur nuk perëndon dot. Një dhimbje më e madhe se dhimbjet e lindjes, shkapërthen kockat, zhurit e nemit vështrime qiellore, ushqyer e shqyer nga pasionet e tokës. Yje që ndizen e fiken me zjarr vështrimesh, që shenjtërohen e mallkohen njëherazi, mbajnë peng udhën e qumështit kah parajsa njerëzore.

„Të ndiej kaq afër. Patjetër njihemi“, i them.

„Vetëm më ndien“, thotë. „Jetoj larg. Na ndan shumë ujë. Një lumë, një liqen, madje një det i tërë.“

Notoj. Dua t’i them se e dua ujin, se bëhem nimfë nga dëshira e gjakut të zgjuar. Nuk them dot asgjë. Ka aq shumë ujë, sa më vjen deri te goja. Kthehem prapë mbrapsht. Prapësohem. Mbrapshtohem.

Them e flas këndej, ato çka doja të flisja e thosha andej kufirit. Jo me gojë. Ka prapë shumë ujë. Flas me gjuhën e trupit. S’janë veçse shenja. Rreth meje, syzgurdulluarit nga vështrime të padhëna e gjuhëkafshuarit nga mendime të pathëna vrapojnë të lebetitur, duke u penguar mbi trupin tim. Kam dalë nga uji. Vështroj veten. Nuk jam më e veshur. As unë, as mendimet e mia.

Më kot mundohem të harroj.




Pyetje pa përgjigje


Lëviz në kuadratin që krijojnë katër qoshet e mureve të dhomës sime. Lëviz në lëvizjen e lëvizjes sime. Kuptimi i lëvizjes këtu nuk përputhet me atë të njohurin nga të gjithë. I ngjaj një kërmilli. Një kërmilli, që edhe pse është mbi shtresëzën e vet e ka gjithmonë atë masën kërcore që e mbështjell dhe e bën të largët nga objektet rreth tij, nga objektet e tij. Nga objektet rreth meje, nga objektet e mia... Është një ritëm rreptësisht i përcaktuar lëvizjeje: zvarritem, ndaloj, prapë zvarritem, ndaloj. Ndaloj, zvarritem, prapë ndaloj, zvarritem. Ja, kjo është e gjitha. Kjo është gjithçkaja. Befas kuptoj se s´jam askund. Po si kështu? Diku duhet të isha, dreqi e mori. Kam shumë kohë që lëviz. Nuk jam në gjendje të them saktësisht se sa, por janë shumë, shumë kohë, më besoni. Bindeni vetëm po të shihni tani guackën që qarkon butin tim. Nuk është më e njomë, e ngjashme me njomësinë e gjetheve ku unë lëvrija, kur nisi të formësohej.

Këtu dikur paska patur gjethe! Të vërteta thua, apo pjella të imagjinatës sime të harlisur?

E meqë nuk i shoh e nuk i ndiej, mendoj e trishtuar, se nuk jam në vendin e duhur. Megjithatë nuk kam zgjedhje, bëj gjithmonë me të njëjtin përkushtim ritualin tashmë jetësor: Zvarr...Varr...Rrit...

Se ç’ kam një dëshirë të mos i bindem më këtij ritmi të frikshëm.

Ç´të bëj? Asgjë tjetër, përveçse të ndaloj. Të ndaloj. Nda...Alo...Oj...

Frika se mos jam squllur shumë, më shumё se ç´mund të mbledhë guacka ime, më bën herë pas here të tkurrem e të mblidhem brenda saj. Jarga që lë masa butake duke përshkuar kuadratin që krijojnë muret e dhomës, shkruan e lexon pafundësisht ritmet e lëvizjes së paorientuar, në këtë mirëorientim të përkryer katër herë 90 gradë. Çdo gjë imja, jashtë meje qenka kaq e thjeshtorientuar në limitet 4 x 90 gradë! Kaq e thjeshtë!

Varr... Rris..., Nda... Alo...Oj…

Varr… Rris…, Nda…Alo…Oj…

Por as tani që diç kuptova, s´më bëka më përshtypje! Guacka që më mbështjell, ajo, vetëm ajo, ka ca kohë që është më e rëndësishmja. Jam mirë brenda saj. Nuk më bezdis më si dikur, kur më ndante nga sendet e mia vendosur përsosmërisht në hapësiren 4 x 90 gradë. Tani masa butake përshkon herë një qoshe e herë tjetrën, me shpresën se tjetër gjë do te lëvizë drejt saj. Ose të paktën qoshet të rikompozojnë vendndodhjen e tyre. Por jo, s´ndodh, dhe çdo gjë është një konstante e kësaj qerthullie marramendëse.

Diçka qenka tjetërsuar! Është jarga që linte masa butake. Ajo tashmë ka marrë trajtat e limfës, që del nga trupi i një mashkulli. Çuditërisht vragat e saj nëpër katër qoshet perfekte prej 90 gradësh lexohen prapë në të njëjtën mënyrë:

Varr…Rris… Nda…Alo… Oj…

Varr…Rris…Nda…Alo…Oj…


-Alo!

-…

-Po ndahem?

-Nda…? Nga kush?

-…

-Nga se?

-…

-Oj!

-Oj!

Dhimbje e gëzimit, apo gëzimi i dhimbshëm më bëjnë të squllem edhe më, dhe mes gjërave të vetëvendosura në përkryerjen 4 x 90 gradë nuk dua më të lëviz e të ndiej. Nuk dua më të shoh, nuk dua më të prek, të nuhas, të shijoj, të dëgjoj. E dua guackën që shpërfill përsosjen në kuadratin 4 x 90 gradë, apo druaj se më plasaritet në mijëra copëza nga pakujdesia a kujdesi i tepruar i rastësorëve?

O Zot! Mbro atë nga shkërmoqja, dhe bëj mos të jetë më!

Amen!



Valixhja e re s'mbart dot kujtime të vjetra


Ёndёrroja aq shumë të shkoja në atë vend. Disa bashkëmoshatarë të mi, trashëgimtarë të lagjes sё famshme dhe të tmerrshme të "Bllokut të udhëheqësve", shkonin dhe për të hequr dhëmballët, me avion. Ne tё tjerët, jo. Nuk mundeshim. Duhet të mësonim në shkollat, ku formohej "njeriu i ri".

Atëherë po bëhesha gati për provimet e diplomës dhe ëndërroja shpesh, sikur të studioja atje më pas. Vendi bashkë me shkrimtarët dhe filozofët e tij, më ndillte jo vetëm në ëndrra. Kisha filluar të mësoja dhe gjuhën që flitej, dhe ndjehesha e magjepsur pas saj.

Një ditë ndodhi çudia, nuk po kuptoja asgjë, më thanë se ishin hapur ambasadat. Të gjitha. Ishte hapur edhe ambasada e shtetit-ëndërr. Njerëzit ishin të çoroditur, unë po se po. U derdha drejt valixhes dhe hodha në të ca libra, një fjalor të vjetër dhe ca ndërresa intime. Udhën e bëra pafrymë dhe pamenduar. Brenda mureve të ambasadës, në tokën që njihej si e huaj, fillova shumë shpejt dhe unë të ndihem e huaj me veten, me njerëzit rreth e rrotull. Nuk njihja askënd mes turmës së madhe, koha kishte ngecur në vend. Jashtë hekurave thoshin gjëra të tmerrshme. Përmendej Mali me Gropa, si ndalesa e parë, dhe kushedi e fundit. Thoshin se familjarët tanë i prisnin ditë të zeza në burg e internim e kushedi më pas edhe ndonjë gjë më e keqe...

Një shkrimtari im i preferuar i asaj kohe tha se ishim "jashtëqitja e kombit".

E fiksuar, dhe në panik filloi të më kutërbonte në hundë era e gjakut dhe jashtëqitjes, ndaj dhe nuk po duroja më brenda. Vendosa të dal përsëri jashtë.

Në çastet që po i afrohesha portës, dikush më thirri në emër. Nuk e dija që kisha pasur të njohur aty brenda. Fytyra e tij nuk m’u duk e parë, por as m’u dha ta pyesja se ku ma dinte emrin. Djali më pyeti, në se kishte ndonjë gjë të dobishme valixhja ime për të dhe udhëtimin e tij. Më tha se nuk kish patur kohë të merrte gjë me vete. Unë i lëshova në dorë valixhen siç e kisha, pa hequr asgjë, asgjë, dhe kapërceva portën. Pa i thënë asgjë, madje pa e pyetur as për emrin.

Mendja s' më punonte më për gjëra të parëndësishme, ose shumë të rëndësishme. Edhe mendimet më dukej se kishin erë jashtëqitjeje, po t'i ndillja.

Më vonë, shumë kohë më vonë, më thanë se kish ardhur nga jashtë shtetit një pako në emrin tim. Dërguesin nuk më ishte i njohur nga emri, por gjithsesi shkova tërë kureshtje drejt zyrave të shërbimit postar.

Më kishin dërguar përsëri valixhen time. Brenda saj ishin plot libra dhe fjalorë të rinj, edhe ca intime shumë të bukura femrash.

Ishte dhe një letër.

I panjohuri, nuk di në mund ta quaj kështu, më falënderonte shumë, shumë për gjithçka.

Më thosh se gjithë ç' kish pasur valixhja brenda kishte qenë shumë, po shumë e dobishme. Madje dhe intimet. Madje, ato më tepër.



* * *


Prej kohësh thosha se do jepja dorëheqjen nga puna, se më ishte mërzitur jeta që bëja me valixhe në krah. Sapo kthehesha nga një shërbim, pa u ngrohur ende shtrati në shtëpinë time, duhet ta lija për të ngrohur një tjetër shtrat, në kushedi ç' hotel të botës.

Në fillim, pse të gënjej isha shumë e joshur nga puna, nga lëvizjet. Gjithçka më dukej e bukur, zbavitëse. Kudo shkoja, mundohesha të krijoja një lloj rehatie që e dëshironte përditshmëria ime. Orët e takimeve, mbledhjet e gjata, dhe ndonjëherë pa rezultatin e dëshiruar, e gjithë lodhja rraskapitëse e paradites dhe pjesës së parë të mbasdites, i linin vendin një gjumi për gjysmë ore e më pas një kafeje të fortë. Një dush trupit, dhe kaq mjaftonte të ndihesha shumë mirë mbasdite.

Dhomat e hoteleve ishin të gjitha pothuaj njësoj të rehatshme, por unë nuk bëja njësoj rehat. Madje këto kohët e fundit, sikur nuk po bëja askund rehat. Ja, para se të më thoshin se do nisesha me shërbim për këtu, doja të jepja dorëheqjen. Ndryshova mendje. Në këtë vend nuk kisha qenë kurrë më parë, veçse në ëndrra. Në ëndrrat e moshës më të bukur. Atëherë kur ato kanë ngjyrën e qiellit dhe peshën e borës. Kur mora lajmin, u rrëqetha, njësoj si shumë vite më parë. Fillova të bëhesha gati, si për një udhëtim shumë të veçantë. Kisha shumë emocion. Doja ta zgjasja pafundësisht kohën e paranisjes. Bëra gati dosjet e punës për shumë pak kohë, dhe m’u desh shumë kohë të bëja gati sendet e mia private.

Ky udhëtim kishte shumë rëndësi për mua. Kishte qenë udhëtimi im i parë imagjinar. Do të ishte i fundit. Kështu kisha vendosur. Ta bëja realitet. I isha shmangur shumë e shumë vite, si diçkaje të shenjtë e të shtrenjtë që mjaftohesh vetëm ta ledhatosh në kujtime, nga frika se mos realiteti ia humb shkëlqimin dhe magjinë tërheqëse. Teksa vendosja sendet në valixhe, shpesh duart më dridheshin. Kisha menduar se ajo pjesë e të shkuarës sime ishte harruar, por jo. Ja, ky udhëtim për në atë vend, dhe kujtimet vërshuan si llavë vullkani. Gati të më merrnin frymën dhe shpërthenin gjoksin.

Hallakatur mes sendeve të nevojshme dhe të panevojshme dhe përpjekjeve për të vendosur paksa rregull mes tyre dhe nevojave të mia reale, çdo gjë tani ishte pothuaj e pamundur. Po ngatërrohesha gjithnjë e më keq. Tri herë e mbusha dhe e zbraza valixhen. Mendova se më shumë se sendet e domosdoshme, po më ngatërronin kujtimet e së shkuarës. Valixhja e re prej lëkure të firmosur, nuk mund t'i mbartte dot ato vite, nuk i njihte, nuk i pranonte dot. Më dukej sikur kundërshtonte herë pas here përpjekjet e mia për të vënë rregull. Nuk po ja dilja. Vendosa të marr një valixhe tjetër. Valixhen time të vjetër. Ajo ishte jo vetëm relike e kujtimeve të mia më të bukura, të moshës më të bukur, por edhe e një kohe, që nuk harrohet lehtë. Luksi që dukej se derdhej prej saj atyre viteve, kur isha studente, tani nuk përkthehej veçse në vjetërsi, kohë e largët, dhe ndoshta pamundësi. Për mua jo.

Ajo rrinte në bodrumin e shtëpisë, e shihja, sa herë futesha atje për të lënë sende që i nxirrja nga përdorimi, por që mendoja se do të duheshin ndonjëherë. Valixhja nuk ishte dashur më kurrë, për vite e vite me radhë rrinte aty kot, por duart nuk më bënin ta hidhja. Më dukej sikur do të flakja pjesën më të bukur të jetës. Objekte si ajo kishte shumë kohë që nuk shiheshin më rreth e rrotull. Kjo valixhe plastike gri mbajti për katër vjet bashkë me rrobat edhe shumë grimca të tjera të vogla, që përbënin jetën e atyre viteve. Ajo i duhej kujtimeve të mia, i duhej të shkuarës sime që tani po kthehej në grishjen e një udhëtimi në të tashmen.





Përthyerje




Lehje qensh. Lehin, e nuk më zë gjumi. Lehin, më lodhin, dhe fle. Lehin, e më del gjumi pa dalë agu i ditës. Përpëlitem e zgjuar dhe e fjetur mes natës e mëngjesit nën muzikën makabre te lehjes së qenve. Dua t’i mallkoj. Ideja se mund të nisë dita ters nga një mallkim më rrëqeth trupin. Nuk i mallkoj. Dal në rrugë. Në këtë rrugë nis dita ime. Përshkoj trotuarin e djathtë të saj. Ai qarkon vila të bukura që i kanë zotërinjtë e ca qenve gjithmonë të egërsuar. Matanë kangjellave janë vilat, është “bukuria që vret”. Po pse dreqin lehin kaq shumë qentë brenda kangjellave, kur kaloj unë? Më ndjekin në hapësirën e përcaktuar të lirisё sё tyre brenda kufirit veri-jug të oborrit. Frikë. Kam, dhe nuk di pse duhet të kem. Mendoj se këta qen nuk duhet të jenë asnjëherë të uritur. Po sikur të tregoj pak vëmendje, ndoshta qetёsohen. Apo do egërsohen më keq? Sytë e çartur, dhëmbët e bardhë e të mprehtë, lëkura e shndritshme me tepri e shpesh e zezë, sidomos angullima e tyre e çjerrë, më stepin. Nga mungesa e vëmendjes lehin më fort. Marr me vete ndjesitë e këtyre mëngjeseve, e dita nuk më shkon dhe aq mirë. Nuk ka se si. Ky kompozim i frikshëm që më kushtohet çdo mëngjes, nuk është muzikë.

Udhën e kthimit për në shtëpi mbasdite e zgjedh nga trotuari përkundruall. Aty nuk ka vila. Janë ca baraka të vjetra e të skamura, ku njerёzit sigurojnë qenien e tyre. Ka dhe qen. Qen rruge me lëkure të zgjebosur e sy që u kullojnë gleq. Jo vetëm kaq. Seç kullon dhe diçka tjetër nga vështrimi i syve të tyre. Është lutje. Lutje gjer në përgjërim. Me kokën që e epojnë herë majtas e herë djathtas, kur të shohin, vetëm luten e përgjërohen. Unë jam e lodhur nga puna e ditës e çanta ime nuk ka gjë për ta. S’ më duket se kërkojnë prej meje ushqimin që e sigurojnë kazanëve, duke u zvarritur me këmbët e çala e lëkurën që shpesh u kullon gjak e qelb. Mos duan vëmendjen time? Nuk e di. Lëkura, dhëmbët, sytë, zëri vajtues prapë më stepin po aq fort sa në mëngjes. Ata ulin kokën e nuk u interesoj mё.

Vazhdoj rrugën për në shtëpi, përsëri e shqetë nga lehja e tyre pa zë. Nesër, them, do të ndërroj trotuar. Do shkoj majtas e do kthehem djathtas rrugës. Tualeti i bërë me kujdes në mëngjes, parfumi dhe rrobat e firmosura nuk u bëjnë fare përshtypje qenve para barakave. Janë po ata sy që luten e përgjërohen, teksa shullaren mes pluhurit e pisllëkut kutërbues. Nuk u interesoj unë. Aspak. U intereson vëmendja ime ndaj tyre. Kur ajo nuk është, nuk jam as unё. Po kështu edhe lodhja në zhuritjen e vapës së mbasdites, nuk u bën përshtypje qenve të vilave. Lehin nga hijet që u kanë siguruar zotërinjtë e tyre, me të njëjtin përkushtim. Po sikur të tregoja tani pak vëmendje? Ndoshta dhe ata janë të lodhur, e lehin për forcë zakoni. Jo më mirë. Nuk i njoh zakonet e tyre. Nxitoj hapat dhe shpejtësinë e mendimeve në udhën e kthimit për në shtëpi. Ja kështu shkojnë mëngjeset e pasditet. Ditë që lehin me zë e pa zë.

Dikush po më thotë gjatë udhës se më do shuuumëëë. Aq shuuumëëë, sa qeni zonjën e tij. Panik. Panik i ditëve të mia, që tashmë kuisin.

Nuk mendoj dot më, në këtë udhë të kthimit në shtëpi. Qentë lehin më fort.






Afërdita




„Pi një cigare me mua, të lutem“, më tha, dhe tërhoqi nga paketa gjysmë e hapur një tufë të tërë. Unë zakonisht tymos vetëm një, kur kam diçka për të thënë. Atë çast ndjeva se do t’i pija të gjitha. Kaq shumë doja të flisja. Padurimi shoqëronte lëvizjet e duarve dhe përkujdesjen që duhani të ndizej, të digjej. Shtëllungat e tymit të trazonin ajrin mes nesh e pastaj të shuheshin. E kështu do të vazhdonte; fjala do ndizej, do digjej, do batiste mes rodhanit të frymëve tona, e pastaj do të shuhej. Kisha filluar të flisja ende pa thithur cigaren, çka nuk kishte ndodhur më parë. Pastaj vazhdova të flas gjatë, pa u ndalur. Fjalët, deri atëherë të rroposura në azilet e mendimeve të mia të fshehta, iu vardiseshin buzëve pa droje fare.“Si guxoj kaq shumë!?“, thashë me vete, “sikur ta humbas?“ Mendimi nuk më trishtoi. Isha e bindur, se po të ndodhte, do të fitoja tjetër gjë. S’ kish rëndësi t’i vija emër ç‘do ishte.

Qëndronte përbri meje në tavolinë, dhe sytë kishin filluar t’i lëngështoheshin. Asnjë fjalë nuk vinte. Vetëm një zhurmëzë fare e lehtë. Ishte trokitja e pikës së lotit mbi dorë. Unë dhe gjaku im kishim ngrirë. Shpina e dorës që donte të fshinte sytë, e çoi edhe njëherë lotin atje tek buroi. Pres me ankth të bërtasë e pastaj të ikë. Por, jo. Nuk ndodh. Rri i heshtur dhe pret. Pret, që unë të ndez tjetër cigare e të flas përsëri. Pret të çlirohet. Pres dhe unë. Të mbaroj të paktën këtë cigare. Thith më shumë se cigaren, mesazhet e pamjes së tij nga përjetimi i të thënave të mia. Tymi mes nesh rri pezull. Pezull dhe kjo natë e zbehtë që s’po di të erret, dhe pse orët kalojnë. Me siguri është nga ato net, kur muzgu i mbrëmjes shkrihet me muzgun e mëngjesit. Me dritën e yllit që nuk lind, apo dhe nuk perëndon këtë natë, mundohem të mbaj ndriçuar zenitin e pikëprerjes së komunikimit të fjalës me heshtjen.

„Të lutem një kafe!“, i thotё kamerierit. Unë çuditem nga dëshira e tij për pagjumësi në këtë orë të vonë të natë-ditës.

“Afërdita, yll i mëngjesit“, guxon tё më flasë, "rrotullohet më ngadalë e përkundër gjithë planetëve tё tjerë, por është më i ndritshmi mbi tokë".

Ende pa kuptuar mirё ç' kumton prej asaj qё thotë, unë thith përsëri shumë thellë cigaren bashkë me guximin për të folur. Druaj se gulçi që më del nga gjoksi do të më mbytë. Them e them, thith e thith thartësira ngjarjesh dhe nikotinë. Prej matanë tavolinës prapë s’vjen asgjë e thënë, përveç heshtjes. Pres të largohet. Nuk e bën. Unë, gjunjët dhe zëri im dridhemi. Guxova shumë. Ç’ rëndësi ka?! Asgjë nuk ndryshon. Tymi i cigareve mes nesh dendësohet, dhe pengon të kuptohen relievet e bryllta të ndjesive në ato çaste. Përpiqem t’i them diçka për ta qetësuar. Për t’u qetësuar ndoshta. Belbëzoj. Flas kuturu. Flas me rrokje, me tinguj, me gishta. Hesht. S’guxoj dot më. S’mundem. Fjalët vijnë deri tek fyti, e rroposen përsëri brenda tij, duke u shkapetur me gëlltitjen e pamjes së frikësuar, që vjen nga matanë tavolinës. Prapë belbëzoj. Po tani që nuk fola dot, ç‘mësoi? Asnjë fjalë nuk vjen. Ankthi rri pezull. Pezull dhe kjo natë qumështi që s’u ngrys e as u zbardh, se dielli nuk zbriti sot më poshtë nga ç' duhej. Befas, më shkrepet të këndoj. Pse jo. Ky muzg pa kufij më grish. Fërshëllej nën zë tinguj sonate nën dritën e hënës dhe diellit, pa e ditur ende në është muzgu i mbrëmjes a i mëngjesit. Thith deri në fund cigaren e fundit, duke djegur gishtin tim të zverdhur si pashprehja e fytyrës. Dhimbja e djegies së gishtit nuk është më e madhe se dhimbja e heshtjes. Shuaj cigaren e djegur dhe tingujt e fundit. Përpiqem të kuptoj sё paku, ç‘i thanë tingujt që kjo ditë-natë këndoi bashkë me yllësinë e qiellit të ndjesive të mia. Sytë i ka të mbyllur. Ndoshta po dremit. Ka qenë ninullë kënga ime.

Brenda meje, ylli i mëngjesit që derdh dritën më të madhe mbi qiellin e tokës u shua. Si do qe fati i tij pa tokën? S'e di. Duhet të pres sa të zgjohet.

Ose të paktën t'i hapen sytë.







Shpirti prej llamarine




E huaj. Ndihem e huaj. Për njerëzit, që ecin rrugëve. Për rrugët që mbajnë njerëzit. E huaj dhe për vetveten. Nuk më njohin. Kanë të drejtë. Kam ndryshuar shumë. Por nuk kam ndryshuar vetëm unë, besoj. Nuk mendoj se kjo është arsyeja që askush të mos më njohë. Që askush të mos më përshëndesë. Dikujt duhet t’i dukem fytyrë e njohur. Të paktën t’i ngjaj ndokujt. Pse jo. Jam e veshur gati njësoj me shumicën, stiluar e trukuar po si shumica. Sa më shumë endem vetmuar këtyre udhëve ku jam bërë kjo që jam, apo kjo që nuk jam, pa u përshëndetur prej askujt, aq më e huaj ndihem. E panjohur. Damkosur prej mospërfilljes “e panjohur” ose “e padëshiruar”, hallakatem bashkë me mendimet dhe dëshirën për të bërë paksa përshtypje. Rreth meje zëra të trashur, pa amplituda malli a kureshtjeje përsërisin pafundësisht pyetjen rituale: “Ç’ kemi? Si je?”

Dhe po zëra të trashur e ngjirur prej lodhjes së mbibegenisjes përgjigjen me gjuhën e materies së akullt: “Mire.” “Shumë mirë.” “Shkëlqyeshëm.”

Përshkoj rrugën për të disatën herë, me shpresën e kotë se mund të shihem nga sytë e shpirtrave, që nuk flirtojnë me materien pa shpirt, dhe të mund të më pyesin dhe mua: “Si je?”

Askush nuk më pyet. Sa keq. Askujt nuk mund t’i përgjigjem: ”S’jam mirë. S’jam fare mirë. Jam keq, shumë keq.”

Më bëhet se i them me zë të shuar dikujt që më kalon pranë: ”S’jam mirë.”

S’ma vë veshin. Vazhdon udhën e tij, kah dihatin prej epshit shfrime makinash e shpirtrash të metalizuar. Ndaj askush nuk më dëgjon.

Mallkuar qoftë mungesa e vëmendjes së njerëzve, kur ti dëshiron t’i kesh pranë! Mallkuar qofshin gjithë rrangullinat e hekurta e të akullta, që ta shkër…moqin shpirtin!

Jam keq. Apo s'jam fare!?




Belifjorë[2]




Do ta çoj në djall, thashë me mend sapo u ngrita nga një gjumë i trazuar. Nuk po më lë as të fle rehat. Ka kohë që nuk jam e qetë. Sot do t’i jap fund, boll më. Pa të është e vështirë, e di. Por me të është edhe më e vështirë. Sa ta shoh, kam për t’i thënë se ka marrë fund. Kaq ishte. S‘kemi ç’të presim më nga njëri-tjetri, përveç këtyre sherreve të stisura, ku asnjëri asnjëherë nuk humbet, e asnjëherë nuk fiton. Këto po mendoja, kur m‘u duk se i lexoi të gjitha sa më pa, si në një libër të hapur. „E di si je ti?“, më pyeti. "Pa hë?", e pyeta e grishur nga kureshtja, por edhe nga padurimi për t‘i thënë gjithë ç‘kisha menduar. "Si mollë, shtoi. "Uf, ja ç’ kompliment a fyerje, që zor ta dallosh me ç’ qëllim thuhet! Tani e kam edhe më të lehtë t’ia them atë që kam vendosur", mendova.

Por, sa matem të flas, flet ai përpara: "Si mollë majhoshe që të ëmbëlson e tharton njëherësh." Unë nuk flas. Mpihem fare. Po kjo ç’ ishte? Nuk besoj se i kam folur kujt as në ëndrra për lidhjen time të fshehtë me mollën majhoshe. Vështrimi im në çast u bë i butë e i dashur. Kurrë nuk më kishte thënë gjë më të bukur. Kurrë nuk kishte dashur të më njihte deri aty ku unë doja, deri tek shijet e mia jetësore me ngjyrën dhe shijen e belifjorës. Ja, tani unë kisha rrudhur shijen e tij, por ai nuk kish si ta kuptonte, sa shumë kishte ëmbëlsuar shijen time. Më pëlqeu shumë ajo që më tha. Për pak sa nuk e çova në... Nejse, nuk do t’i them asgjë. Padyshim është më e vështirë të jetosh pa të, se sa me të. Ajo që do të doja të kisha ato çaste ishte një mollë e madhe jeshile, e ëmbël dhe e thartë njëherazi dhe gjithë lëng. Molla e kopshtit tim të fëmijërisë. E njoh mirë shijen, ngjyrën, aromën, madje dhe tingujt e saj, që më vinin mes zërit të dridhur të gjyshes plakë, kur më llastonte moshën duke më vargëzuar si qëmoti vargje, kushedi nga ç’ kohë të largëta:

Pru, pru, pru, pru degëza,

vajta për purtegëza,

gjeta ah-në dhe dushkun-ë,

ja ngarkova mushkut-ë,

mushku bëri o le le,

moll‘ e kuqe ra mbërdhe.

Sa shumë lumturohesha, kur nuk binte përtokë asnjëherë molla ime! Sa herë gjyshja këndonte prisja fundin gjithë panik, e kur bindesha se dhe këtë herë ishte molla e kuqe, më zinte gjumi qetësisht në prehrin e saj. Do më dhembte shumë po të binte “mbërdhe“ molla e kopshtit tim, me trungun e trashë dhe rrënjët e thella në tokën, ku dikur ishte pusi i vjetër i shtëpisë sime stërgjyshore. Ishte njësoj si të bija vetë. Kur nga mosha, kukurisja fjalë pa kuptim e me to bëja këngë poshtë degëve të mollës, ato merrnin kuptimin dhe shijen e botës sime, atëherë të vogël sa një kokërr molle jeshile. Ndjenja e frikës se mos rrëzohesha prej diku a dikujt, më kalonte shumë shpejt, sa herë kujtoja këngën e gjyshes. Madje kënaqesha, kur shihja se molla "e mëkatit" ishte e kuqe, pavarësisht se

s' kuptoja dot ç' ishte mëkati.

Vështrimi im atëherë nuk ishte i aftë të rrokte rrënjët e as degët e pemës në kopsht, vetëm frutat jeshile të varura lart tyre. Më vonë, kur frutin mund ta këpusja me duart e mia, më dhembte ta ndaja nga degët, por më shumë më dhimbseshin rrënjët e përhapura thellë në truallin e shtëpisë, ku kishin jetuar gjyshstërgjyshat e mi. Rrënjët për fatin e tyre të keq po ushqenin çdo herë e më pak fruta, derisa erdhi një vit dhe lulet dhanë vetëm një. Një frut të vetmuar, që rritej lart, krejt në majë të kreshtës. E shihja duke m’ u dridhur zemra, tek dridhej bashkë me degët, kur erë e liqenit frynte me fërtymë. Era nuk e rrëzoi, por forcoi habitshëm lidhjen me rrënjët e tij. Mua atëherë më dhembte vetmia e tij. Madje më vonë filloi të më dhembë çdo lloj vetmie, derisa mësova se të vetmuarit kanë pjesën më të madhe nga e përbashkëta e llojit. Se fruti, që dëgjon plotësisht melodinë e jetës, është më i vetmuari e më i përbashkëti njëkohësisht. Ne të gjithë jemi si frutat. Unë, si molla jeshile e kopshtit të gjyshstërgjyshave të mi.

Ai më njeh mirë, mendova, dhe më tepër se të gëzohesha, fillova të kem frikë...







Çdo gjë mund të ndodhë në dimër…




"Vetëm ty të kam", kështu më tha, dhe m' u lut ta besoja. Ishte dimër. Unë heshta. Ai po priste të thosha diçka. Nuk thashë asgjë. Nuk kisha dëshirë. Përderisa nuk mund t’i thosha "edhe unë", ç’ kuptim do të kishin fjalët e tjera. Nuk më ka pëlqyer të përbetohem për gjëra të rëndësishme. Nuk më detyroi t’i thosha asgjë. As nuk më pyeti: “Po ti?”, siç bënte zakonisht.

Po të më pyeste? Vërtet ishte i rëndësishëm në jetën time, por rreth meje kishte edhe gjëra të tjera shumë të rëndësishme. Bota ime pa to nuk do të kishte fare kuptim. Pa të…? Nuk e di…, ndoshta po. Fillova të ndihem keq nga ideja e pyetjes në mundësi. Format dhe ngjyrat e shumta dhe të ndërlikuara të asaj që quhej “puzzle[3] i jetës sime”, filluan të më trembin. Ishin të frikshme, të çoroditura e të pamundshme për të lidhur gjithë elementet dhe ngjyrat në një të tërë. Një ndjenjë vetmie dhe të ftohti më kaploi të gjithën. Ishte dimër. “Në dimër çdo gjë mund të ndodhë”, m’ u kujtua shprehja që kisha lexuar diku. Ishte fund dimri. “Dimër”, “fund”, “ndodh”, filluan të sajoheshin në forma të tjera të mundshme lidhjeje si: “Një ndodhì në fund të dimrit”, “…ndòdhi në fund të dimrit”, “në dimër mund të ndodhë fundi…” Të gjitha ishin të mundshme.

Ndaj ndryshova. Veten e pashë ndryshe. Edhe atë. Pavetëdijshëm, mëngjeset i nisja gjithmonë duke kënduar nën zë motivet e një kënge, melodia e së cilës u bë ritmi i lëvizjes sime në udhët, ku sikur vallëzoja:

“... se unë vetëm ty të kam, s’kam asnjë tjetër…” I vetmi varg që njihja nga kënga, shoqëronte gjithë melodinë e saj dhe më sillte një hare të brendshme, që nuk e kisha njohur më parë. Një ditë i thashë mes pëshpërimës dhe melodisë: “Vetëm ty të kam.” Ai heshti. Nuk tha asgjë. As unë nuk e pyeta. Kishte ardhur përsëri dimri. Madje ishte fund dimri. M' u kujtua përsëri shprehja që kisha lexuar diku “në dimër, çdo gjë mund të ndodhë…”.




Si në përrallë…




Ishte rastësi. Rastësi e kërkuar. Mendoja prej shumë kohësh se edhe mund të vinte. Madje kisha bërë gati alibi pa fund, për t’iu shmangur. Çdo njëra i zinte vendin tjetrës, dhe unë përsëri e pakënaqur nga zgjidhjet që i vetëjepja rastit imagjinar krijoja të tjera, pastaj përsëri të tjera, pastaj i harroja fare dhe jetoja pa to. Madje jetoja dhe pa rastin imagjinar. Nuk ishte bukur. Ishte qetësi, por jo bukur. Ishte qetësi jashtë meje, ndërsa brenda, jo. Duhet të vendosja shumë shpejt; në duhet të jetoja me qetësinë jashtë meje, apo të vendosja qetësi brenda vetes. Nuk pata kohë fare të përzgjidhja mes alibive të menduara e të stërmenduara me qindra herë. Nuk më vlejti asgjë: as koha e humbur dhe as aftësia e të menduarit të logjikshëm, aq më pak zgjidhjet e bëra gati. Nuk e di në ishte intuita, ndjesia, apo vetëm rastësia, që i zhvendosi të gjitha në kufijtë më skajorë të mospërfilljes, madje të harresës së plotë. Makthi që më shtrëngonte gjoksin, sa herë mendoja ta nxirrja jashtë vetes, bëhej ngërç i fjalës, duke mos i lënë asaj t’i hapeshin shtigjet e përplasjes dhe përballjes së lirë me ajrin dhe realitetin përreth. Ajo jetonte ashtu e ngurosur dhe e rroposur në honet e gjoksit dhe dëshirës sime për ta tjetërsuar në materie. Frika se mos humbiste vlerën, rëndësinë, dhe se mos materia e tingëlluar nuk do t’i përqasej plotësisht të vërtetës ishte po aq e madhe, sa ajo e humbjes bashkë me mua. Ishin të fshehtat, dëshirat e parealizuara, ëndrrat e patreguara, dashuritë e pajetuara, këngët e pakënduara, brengat dhe vuajtjet e fshehura. E pamundur jeta pa to, por edhe mes tyre nuk ishte e lehtë të jetoje, pa iu dhënë jetë. Fjala nuk mjaftonte. Nuk më ndihmonte dot. Nuk ia besoja dot të gjitha asaj. Gjuha e saj nuk do mund të shpëtonte dot nga makthi gjoksin, as zemrën, që hidhej si ketër i trembur, as ngërçin e së tashmes. Fjala, sa herë e flisja herë dukej si litar i shpëtimit, e herë si litari i vdekjes, varur në qafën e dënimit me vuajtjen e mosthënies plotshmërisht të gjithë asaj, çka vorbullonte brenda meje. Pastaj erdhi rastësia me gjuhën e saj. Ajo shpëtoi fjalën. Rastësia, thënë dikur mbret i botës, u bë mbret i fjalës sime. Por nuk më shpëtoi dot mua. Nuk më bëri dot mbretëreshë. Nuk u bëke dot rastësisht mbretëreshë!?

Ah, përrallat…

Mos u harrofshin përrallat!


Britmë në mëngjes


Mёngjes i pazakontë. Këmisha e kuqe e natës që duhet të mbulonte trupin deri te këmbët e mia, mbështjell fytin tim. Rreth fytit është mbështjellë dhe çarçafi i bardhë. Qenkam gati e mbytur nga kapërthimi kuq e bardhë i atyre që duhet të mbulonin gjumin tim, ëndrrat e mia. Duhet të jem përpjekur shumë këtë natë. Flokët i kam qull nga djersa dhe fyti më dhemb shumë. Nuk është dhimbje nga pesha e shtjelljes kuq e bardhë rreth tij. Është dhimbje më e madhe kjo që ndiej. Vjen së brendshmi, nga gropa e kraharorit. Duhet të kem bërtitur. Madje duhet të kem bërtitur fort. Ç’ dreq ëndrre ka qenë që jam zgjuar kështu. Ëndrrat asnjëherë nuk i kam mbajtur mend. Edhe kur jam zgjuar e lumtur, apo me një lloj hareje mëngjesore. Edhe kur kam lodhur kokën t’i rikujtoj apo rikrijoj imazhet që mund të vinin nga nata, asnjëherë nuk ia kam dalë. Po ëndrra e këtij mëngjesi vazhdon të më mbajë të ngërthyer. E çuditshme. S’di se ç’ ka qenë, dhe prapë jam e trembur. Do jetë ndjekja që vazhdon të më bëjë ajo ëndërr e trazuar. Mendoj se do më ftillojë dushi i zakonshëm i mëngjesit. Në fillim me ujë të nxehtë e pastaj me ujë të ftohtë. Jo aq të ftohtë sa të mund ta duroj, por sa të mos mund ta duroj. Bën mirë për lëkurën, thonë. Por sot edhe dushi nuk i bindet të zakonshmes. Kam ftohtë kur mbi mua rrjedh uji i nxehtë, dhe përvëloj kur uji vjen i akullt. S’ më bëhet vonë, se ç’ mund t’i ndodhë lëkurës dhe poreve të saj. As për rrudhat që do të padisin vitet e mia. Vetëm të kuptoj se ç´është, këtë dua. Vazhdoj ritualin normal duke e trajtuar edhe këtë mëngjes si të tillë, megjithëse atij për të qenë kështu diçka i mungon. Mua diçka me mundon. Celulari dhe kompjuteri janë në vendet e tyre, por mbajtkan si erë kauçuku të shkrirë. Nga i nxehti ndoshta. Celulari kërkon kodin e fshehtë e kompjuteri fjalëkalimin që të hapen. Unë bëj të kundërtën pavetëdije disa herë me radhë, e ata bllokohen. Çfarë tersi. S’do mund të lexoj se ç’më kanë shkruar. S’di fare ç’ kam për të bërë sot. Nuk kam rrugë tjetër. Duhet të rri brenda. Një ditë pa komunikim është vdekje. Ja se ç’të bëjnë objektet pa shpirt. Të marrin shpirtin. Mërzitem. Mërzitem shumë. Si mund të nisë dita kështu, xhanëm. Sidomos pa komunikim. Gjithë mërzia e grumbulluar ndalon këtu, tek kjo fjalë, dhe te mesazhet që do më mungojnë sot për gjithë ditën. Më duhet të qetësoj veten dhe ditën time. Po bëj, sikur ato të mos kenë qenë kurrë. Mendimi fillon më pëlqen aq shumë, sa nis ta besoj. Jo, jo, nuk kanë qenë kurrë. Pse të mendoj se kanë qenë, kur tek unë i kanë sjellë ca objekte të ftohta akull e pa shpirt. Germa, germa, germa pa fund, që janë bërë fjalë, fjalë, fjalë pa fund. Gjithmonë të shkruara njësoj. Pa asnjë gabim. Shkrime pa zhgarravina. A shkruhet dhe kështu? Me këtë dreq elektronike shkon e vjen edhe ajo që s’duhet, kur ti mendon të kundërtën.

Letra e shkruar nga dora që dridhet, ajo është ç’ është. Vetëm aty mund të gjesh atë që do. Madje dhe përmes zhgaravinës së shkujdesur. Tani po kuptoj sa më kanë munguar, apo sa më kanë munduar ato, që i kanë zënë vendin. Kjo ditë e vdekur më ngjalli sot ca dëshira të fjetura. Duhet të flenë edhe të tjera brenda meje, me siguri. Qenka bukur kur i rigjen! Duhet t’i gjej patjetër. Ja, këtë dëshirë të fjetur për të komunikuar ndryshe e rigjeta, kur u zgjova nga një gjumë i trazuar. Pse mos të shtrihem të fle, kur s’kam gjë më të mirë për të bërë. Ku ka më mirë se të rigjesh veten përmes dëshirave të tua. Vesh përsëri këmishën e kuqe të natës dhe marr të mbulohem me çarçafin e bardhë. Kontrasti është i madh, si brenda përjetimeve të mia. Është kontrast flake.

Flake? Dridhem. Oh, ja ç’na paska qenë. Ka qenë një flakë. Nga ato që për natë janë parë në lajmet e shpifura televizive të këtij dimri, komentuar nga zëra gazetaresh, pa dhimbje. Çohem rrëmbimthi nga shtrati. Vërtis çarçafin e bardhë dhe zhvesh a shqyej këmishën e kuqe, duke lënë trupin tim lakuriq, si të dua t’i shpëtoj flakës. Ajo ëndrra e mëngjesit tani bëhet zhgjëndërr përpara syve të mendjes sime. Paska qenë flaka, ajo që ka djegur letrat e mia të shkruara me dorë. Të shkruara nga duar që dridheshin e nga zhgarravina që thoshin gjithmonë atë që duhej. Ja pse isha qull në mëngjes, ja pse më vinte ajo erë kauçuku të shkrirë, ja pse paskam bërtitur fort. Oh, sa me dhemb fyti! Të kem bërtitur prapë? Më është shterur fuqia nga frika e rizgjimit të dëshirave të fjetura. Duhet të fle. Nesër do të jetë ditë e gjatë. Duhet të zhbllokoj komunikimin e bllokuar.

Le që, ëndrrat e mëngjesit nuk njehen[4], thonë…








„Ne jemi dëshirat tona“, ah...ah...ha...




Doja të pija një kafe. Sa shumë doja të pija një kafe! Ecja përgjatë bulevardit kryesor të kryeqytetit, duke lënë mbrapa një Ministri dhe një gjoja konkurs me shkrim. I gëzohesha mesazheve estetike që pastërtia dhe pemët e gjelbëruara jepnin, por edhe e trishtuar paksa nga vonesa a mungesa e shijes së kafesë. Nuk kisha shumë kohë, por kohë sa për një kafe e për të menduar paksa për intervistën më gojë që më priste, kisha. Më kishin thënë të mos i merrja seriozisht këto gjëra, se jo çdo gjë që shkruhet gazetave duhet besuar, se vendi zihej e pastaj shpallej lajmi. Ishin një grusht fjalësh që vërtiteshin ngado gazetave: vend pune, njoftim, intervistë, konkurs. Më dukej sikur vend pune nuk ishte më një vend ku punohej, por duhet të ishte më tepër punë vendi. Në përfytyrimin tim vend pune, vinte në formën e një iriqi me gjemba, herë i zi, rrethuar prej gjembash të fortë e të pangjyrosur, e herë i pangjyrë, rrethuar me gjemba të rrallë e të butë në formën e leshit a qimeve. Dhe është pothuaj gjithmonë dikush që drejton lojën, duke i rënë dajres a tepsisë, duke bërë muzikën më të shëmtuar të këtyre kohëve.

Ah, ja një kafe më duhet tani! Se dhe kokën time, sikur po ma shpojnë gjithfarë gjemba iriqësh. Duke ecur dhe menduar kuturu, shoh, që këmbët më kanë sjellë tek një bar në oborrin e Galerisë Kombëtare të Arteve Figurative. Këtu mund të pi një kafe dhe të mendoj paksa për intervistën që më pret. Gjej diku një qoshe të vetmuar pa shumë zhurmë e njerëz. Drejtoj shpinën e kërrusur prej peshës së çantës që mban brenda jetën time, formatuar në diploma, dëftesa, dëshmi, tituj, botime, përkthime dhe gjemba të tjerë që shpojnë mishin tim gjer në asht. I kthej shpinën njerëzve dhe rrugës, dhe në ballë të këtij institucioni të rëndësishëm të artit dhe shpirtit, lexoj një parullë „post-moderne“, por aq shumë të ngjashme me parullat e dikurshme të socializmit, shkruar me gurë në faqe malesh:

„Ne jemi dëshirat tona! “

Më vjen të qaj dhe qesh njëherazi me të njëjtën forcë. Po aq fort më vjen edhe t’i bërtas a ulërij parullaxhiut frymëzues:

O sh . . . .!

O shk . . . . . . .!

O sh...krues !

Shoh se në tavolinën pas shpinës sime, vjen e ulet drejtuesi i një institucioni të rëndësishëm të artit dhe shpirtit. Ndoshta, them me vete, ai është dëshira e tij. Ai duhet të jetë dëshira jo vetëm e tij. Patjetër dhe e ndokujt tjetër, ndryshe nuk do ta kishte marrë lumi artin dhe shpirtin e institucionit të tij. Po kjo vajzë e re përballë tij, a thua do jetë dëshira e saj? Nuk arrij t‘i shoh fytyrën dhe as t‘i shquaj zërin e brishtë. Dëgjoj vetëm zërin e impostuar të drejtorit që i thotë dikujt nga telefoni celular, se është i zënë. Po merr dikë në një intervistë pune. Unë tani bëhem me katër veshë. Ja ku më erdhi fati, të mësoj se si është një intervistë pune, se çfarë pyesin, çfarë është e rëndësishme? Po pse në lokal xhanëm? Ja, duke menduar këto gjëra i humba pyetjet e para. Nejse. Tani po dëgjoj jo me mundim, pasi drejtori ka zë bubullues, dhe pamja ime e lodhur prej provincialeje nuk i shqetëson a rrezikon intimitetin. Unë tmerrohem, ndërsa kam dëgjuar pyetjen tjetër: „Je perverse?“

Me siguri në lidhje me profesionin, them me vete, megjithëse mund të ishte formuluar ndryshe.

„Ke bërë seks me dy persona njëherësh?“

O Zot, po kjo mund të ketë lidhje me ndonjë lloj vendi pune, pyes veten jo pa dyshim? Përpiqem paksa nga kureshtja të dëgjoj ndonjë gjë prej vajzës, por s’mundem. Zëri i saj nuk vjen deri tek unë. Është më larg, flet lehtë, është e pasigurt, ka frikë? Nuk e di. Di vetëm, që nuk mbërrij ta dëgjoj.

„Ke shkuar ndonjëherë me femra?“ Tani jam e bindur që nuk bëhet fjalë për vend pune, është vërtetë punë vendi. Nuk më çudisin më as pyetjet më pas.

„Masturbon shpesh?“

„Flet fjalë të pista gjatë seksit?“

„E pi shumë alkoolin?“

„Do dhe një gotë tjetër?“

Po mori vajza ndonjë gotë tjetër, ndoshta do mund të dëgjoj ndonjë gjë edhe prej saj. Por nuk mund të kthej kokën ta shoh, madje druaj të thërras kamerierin të më sjellë një gotë ujë, nga frika se mos nuk shkon deri në fund kjo „intervistë pune“. Nuk pipëtij, dhe më duket sikur kam harruar të marr frymë. Një gjë është e sigurt, kam harruar fare intervistën time...

„Çfarë po lufton në këto momente?“, qe pyetja e radhës. Këtë herë mençuria e tij mbërriti më në fund deri tek simboli. Nuk e di në kishte porositur tjetër gotë alkooli vajza. Nuk e di, sa donte të luftonte instinktet e zgjuara nga pyetjet e pazgjuara te drejtorit, por di të them se gati bërtita me zë. Papritur një zile telefoni ndërpret çdo gjë; mendimet e mia, pyetjet perverse, përgjigjet e pamarra vesh prej meje, dhe ditën. Kish filluar të errej.

„Më ngeli dhe pyetja e fundit pa bërë. Është më e rëndësishmja, po tani më duhet të shkoj e do jem këtu rreth orës nëntë e gjysmë. Do jesh duke më pritur, besoj.“, tha drejtori, dhe u largua. Dy sekonda pas tij dhe vajza. Duke i kthyer shpinën parullës tragjikomike. Mund ta shihja tashmë nga mbrapa, por asgjë s’mund të kuptoja nga të thënat e saj. Madje as nga të pathënat. Nuk po e vrisja më mendjen për pyetjen e fundit, siç bëra për të parën. Nuk ishte aq e zorshme për t’u hamendësuar. Meqë kisha humbur intervistën time, nuk kish rëndësi fare në e fitonte apo jo vajza e panjohur të sajën. E humbur ka për të qenë, gjithsesi. Një mendje më thoshte të rrija e të prisja deri në orën nëntë e gjysmë. Aty, pa lëvizur. Edhe nëse nuk do të vinte vajza, unë do ta kisha një përgjigje deri atëherë. Kisha kohë për të hamendësuar të gjitha pyetjet dhe përgjigjet e mundshme. Po sikur vajza të vijë? Kujt dreqin i duhet përgjigjja ime? Po të mos vijë, atëherë... Po dhe në ardhtë me mendjen... Ah ja, mua tani po më ikën mendja fare më duket. Ende pa rregulluar punët e mia, merrem me të botës. Gjithsesi, vendosa ta pres orën nëntë e gjysmë.

Të isha njëherë dëshira ime, pa copë të bëhej...



Duel



Pres. Ka kohë që pres. Pritje me frikën e diçkaje që nuk do të mbërrijë kurrë, por edhe me frikën e ardhjes në mundësi. Xhamat që rrethojnë muret e dhomës djersijnë netëve duke rrëshqitur në formë rrëkezash, si mendimet e mia drejt botës jashtë. Lotojnë mëngjeseve deri tek parvazet e dritareve të shpirtit duke konfiguruar mbi qelq forma e labirinte jo gjithmonë të ngjashme me ato që formëzon vetëdija, madje dhe pavetëdija ime. Dorashka e hedhur si nga njëra, ashtu dhe nga tjetra është ftesë e ndërsjellë për duel, mes asaj çka jeta ka sjellë, dhe asaj, ç’ nuk ka mundur të sjellë. Unë pres me ankth aktin final që kurrë nuk vjen, pa ditur se kujt i dëshiroj më shumë fitoren. Humbjen jo se jo. Kështu, ky duel i pafund është shndërruar në makthin tim dhe të ndjesive që kanë ushqyer dhe ushqejnë ditët e mia, por edhe në makthin e atyre që ushqejnë fantazinë, ëndrrat dhe dëshirat natёsore. Më kot rrekem t’ia mbërrij fundit, duke ndjekur me drithërimë vringëllimën e shpatave me zhurma herë të shkuare e herë të ardhmeje që herë mё shpojnë e herë mё cimbisin zemrën dhe ritmet e rrahjeve të saj në të tashmen. Një karafil i kuq zbardhet nga pritja për t’iu dhënë si trofe fitimtarit, e po nga pritja skuqet karafili i bardhë i paracaktuar nga trillet e hierarkisë që vendos apo zhvendos herë pas here zemra pёr të humburin.

E në këtë vorbull pamundësie për të ndjekur linjat natyrore të emocioneve unë përveçse ngatërroj aromat, ngatërroj edhe ngjyrat. Palët po se po. E marramendur, shpesh shkel mbi petalet e tyre të thara si mbi kristalet e lagështa të borës, rënë nga qielli i realiteteve të mia të jetuara a pajetuara. E përhershme kjo lojë e çmendur ndjesish: hapa para - hapa mbrapa -vend qëndro, ushqyer nga instinkte që zgjohen e zgjâhen, aq sa është e pamundur të kuptosh pikat e tyre skajore të fillimit e fundit. Pres fundin e këtij dueli të përjetshëm që do të vijë vetëm me fundin tim, e bindur se ia vlen të presësh. Madje pa i dhënë shpresës formën përfundimtare të fitores a humbjes. Nuk ka. Ka vetëm pritje…





Ç’të mbjellësh, do korrësh




“Korr”- “rup”- “tim-i”.

“Korr”-“rup”- “ups”-“(i)jon-i”

Fjalët më të përdorura të këtyre kohëve. Unë fillimisht isha e pavëmendshme ndaj fenomenit, më bënte përshtypje vetëm si përngjiteshin kuptimisht në gjuhën time fjalëzat në trupin e fjalës që njihej edhe nga gjuhë të tjera. Por më vonë gjithçka ndryshoi. Edhe vëmendja ime. Ndodhi pikërisht në një nga mbledhjet e zakonshme, kur shefi po fliste si gjithmonë, në fillim me fjali të thjeshta dëftore e pastaj vetëm paksa më të ndërlikuara urdhërore. Kaq mundej:

“Korrupsioni … … .”

“… e korrupsionit … .”

“… … korrupsionit .”

“… … … korrupsionin!”

“… … … prej korrupsionit!”

Përpiqesha t’i shoqërizoja fjalëzat e veçanta me objekte e veprime brenda hapësirave të së tërës. Dhe ia dilja:

“ Korr”: para, vend pune, shtëpi, makinë, pushime, ushqime, seks…

“Rup”: zhuritet, shkretohet, shkrumbohet, thahet, bëhet trokë - çdo gjë.

“T-imi”: është vendimi për t’u pllaquritur mes tmerrit të bukurisë, apo bukurisë së tmerrshme.

Korr…, korr…, korr…, korr…, korr…, korr…, korr…, korr…, pangopmërisht.

Rup…, rup…, rup…, rup…, rup…, rup…, rup…, rup…, rup…, rup se rup.

Ups…, ups…, ups…, ups…, ups…, hap sytë, ka rrezik, ki mendjen, kujdes!

(I)joni…, i joni…, i joni…, i joni…, i joni…, i joni…, i joni…, është qar-qederi.

Isha duke u hallakatur mes lojërave të fjalëve dhe kuptimeve të tyre, ndërsa mbledhja gjoja e jashtëzakonshme zhvilluar në mënyrë më se të zakonshme vazhdonte. Pikërisht atëherë m’u tha të firmosja diku. Nga frika mos i humbisja ato që kisha, firmosa. Trutë i kisha si të shtrënguar në morsin që shtrydh tmerrshëm lirinë dhe aftësinë e të menduarit.

Befas më pllakos përsëri frika. Përjetim krejt tjetër i të njëjtit emocion. Dridhem dhe sytë më përcëllojnë. Gjithkund hedh vështrimin, shoh vetëm një njollë të qendërzuar në një pikë, ku fillon firma dhe frika ime dhe pastaj hapet e përhapet në format rrethore të gjeratores sikur do të më përpijë brenda. Duart filluan të më dridheshin, sidomos kur i vështroja gjatë me shpresën e gjetjes së ndonjë gjurme të pafajësisë së tyre. Nuk e zhbëj dot më atë që kisha bërë. Më ngelet vetëm të harroj. Ndiej zërin e shpirtit brenda meje që ulëret dhe ofshan mes padurimit të pafuqishëm: “Dua të harroooj…, oj.”

Shkoj në të parën pijetore që më del përpara. Baristi duket sikur më kupton. Madje, më duket se e kupton dëshirën time më mirë se unë vetë. Më thotë se qysh kur mjekët i quajnë "klientë" njerëzit që kanë nevojë për ta, është detyrë e tij të dallojë "pacientët" mes atyre që i drejtohen banakut. Unë isha pacientja që kisha nevojë për terapi. Terapi të përgjithshme. Ashtu ndihesha vërtet. Nuk më dhembte vetëm koka… Baristi i njihte mirë pacientët si puna ime, në gjendjen fillestare të simptomave të sëmundjes “vrarje ndërgjegjeje” dhe më solli gotën e parë plot me alkool. Pastaj edhe një gotë tjetër.

Edhe një gotë tjetër. Nuk mbaj mend më gjë. Shumë pak. Shumë turbullt.

Edhe një tjetër…afrohet.

Edhe një …herë…tjetër.

“Korr…korr…korr…“, flas përçart.

Një gotë thyhet. Edhe një shpirt. U thye. U dogj. U bë rup.

" Rup…rup…rup…", përsëris sy mbyllur, me mendjen dhe këmbët që më merren, duke shkelur mbi copëzat e qelqeve dhe të shpirtit tim të shprishur që nuk është më. Ishte. (T)imi.

"Tim-i…tim-i…timiii…", nuk kujtoj më asgjë . Asgjë. Jam shndërruar në asgjë.

Sa do doja të ishte ëndërr!


Gjysmë fjetur-gjysmë zgjuar


Isha gjysmё fjetur e gjysmё zgjuar. Nuk e kisha idenё e orёs. Qepallat e rёnduara s'i bindeshin plotёsisht pёrpёlitjes sё zgjimit. Njё pjesё imja ishte ende pre e kushedi ç'ёndrrash mёngjesi, kurse pjesa tjetёr pre e trandjes nga mbipesha e ditёs qё po lindte. Nё pёrjetimet e gjysmёs sime tё ndёrgjumur u tremba nga zhurma e njё uturime tё tmershme. Njёsoj e ngjashme me do zhurma qё mё bёhej se i dёgjoja ndonjёherё, kur kridhja kokёn thellёsive tё detit. Zhurmё qё mё dukej herё si uturimё e largёt vapori, e herё si gjëmim i zёrit tё ndonjё balene tё plagosur. Gjëmimi troshitёs vinte nё fillim i beftё e pastaj fikej rrathё-rrathё nga thellёsia nё drejtim tё sipёrfaqes. Ndjesia e dridhjes sё panatyrshme tё ujit mё mbёshtillte nё fund tё barkut lёmshinj tё mëdhenj paniku. Forca e idesë sё njё zёri tё largёt dhe e rrymave ujore, dallgëzonin brenda meje mendime tё tmerrshme humbjeje qё vinin po me zhurmën dhe shkulmin e dallgëve. Dridhesha dhe unё bashkë me ujin.

Nё fakt po dridhesha nё shtrat. Sa mirё qё s'qenkam nё ujё, mendova, duke u shkundur paksa nga dremitja. Por e njёjta zhurmë, nё gati pothuaj tё njёjtёn kohё po lemeriste dhe pjesёn time tё porsazgjuar. Dridhje. Dridhesha. Dridhje. Dridhej telefoni celular. Dridhej e zhurmonte dhe ai, si tё ishte kafshё gjigande deti, e plagosur. Nё fund tё barkut pёrsёri filluan tё mplekseshin lёmshinj frike dhe vibrime ujrash qё pёrcilleshin brёnda meje nga forca e idesё sё njё zёri tё largёt. Njё zё i largёt. Frika e njё zёri tё largёt. Largësia e njё zёri tё frikshëm:

- Alo, Ana?

- Jo, përgjigjem gjysmё fjetur e gjysmё zgjuar, gjithnjë duke u dridhur.

- Paskam gabuar!

E kush nuk gabon, them me mend, ndёrsa dremis bashkё mё mendimet e befta prej telefonatёs sё beftё. Nuk di, a ishin dy minuta apo dy orё mё pas, kur pёrsёri dridhja rrathё - rrathë e gjeratores ujore po mё pёrpinte nё fund tё saj mua dhe gjysmёn time tё ndёrgjumur, ndërsa ndieja si nё kllapi telefonin qё pёrpёlitej zhurmshёm pranё meje. M’u deshёn ca çaste, sa tё ftilloja gjumin dhe zgjimin tim tё njёkohshёm. Pёrsёri nё fund tё barkut lёmshinj qё plekseshin me ngjirjet dhe thirrjet e njё zёri tё largёt:

- Alo! Alo! Kush jeni?

- Nuk mё kujtohet.

- Ju keni shkruar njё letër.

- Nuk mё kujtohet.

- Shkruanit nё fund "(pёr)puthje"

- Pa(s)kam gabuar!, i them duke mbyllur telefonin.

Hej dreq, si nuk mё ra ndërmend se mund tё kishin gabuar numrin!?

S'ёshtё thёnё tё fitojë ndonjёherё gjysma ime e zgjuar.



Kush, kujtoj se jam ?


Kush, kujton se je? Kjo pyetje e thёnё atёherё nё inat e sipёr, mё buçet akoma nё veshё.

Nuk di si u ndjeva, kur mё pyeti. Nё fakt duhet tё ndihesha e fyer nga mёnyra si m’u tha, por jo. Nuk u fyeva. Ishte tjetёr ndjesi ajo qё pёrjetova. U drodha e u rrёnqetha vёrtetё. U nxiva e i shtrёngova fort gishtat nё grusht ashtu siç bёja gjithmonё, kur doja tё mposhtja njё gjendje tё papritur. Por kjo nuk kishte lidhje me tё. Nuk mё mёrziste dot. Nuk kishim të njëjtën rëndësi për njëri-tjetrin. Kishte çdo çast vёmendje ndaj meje, unё vetёm nё momente tё caktura. Donte tё mё tregonte çdo gjё, ndalej nё çdo detaj. Nё fillim e dёgjoja me vëmendje mё pas ajo humbiste, ose shmangej tjetёrkund. Kishte kureshtje tё dëgjonte çdo mendim timin, unё shpesh nuk kisha asnjё mendim tё pёrcaktuar pёr gjёrat qё pyetesha. Ose nuk vrisja mendjen tё kisha. Mendoja se ca gjёra duheshin marrë lehtё, ato ishin ashtu doja apo nuk doja unё.

Por kjo deri nё momentin qё u pyeta: “Kush, kujton se je?”

Atёherё nuk mund tё isha mё mospёrfillёse. Ishte fjala pёr mua, e jo pёr filozofime rreth gjёrash jashtё meje. Çfarё duhet tё thosha? Nuk kisha nё fakt asnjё mendim tё përcaktuar tashmё pёr çfarё u pyeta. Kush, kujtoj se jam? Donte tё thoshte se unё jam dikush tjetёr, nga ajo qё kujtoj. Pse mendon ashtu? Po unё, pse duhet tё kujtoj se jam dikush tjetёr? Nuk kishte rёndёsi tё dija se me kё kishte kaluar ai gjithё atё kohё: me atё qё isha, apo me atё qё kujtoja se isha. Kishte rёndёsi pёrgjigjja qё duhet t’i jepja vetes. Kush, kujtoj se jam? Sa ndryshim ka, nga ajo qё jam nё tё vërtetë? A mund tё bёhesha ajo qё kujtoja se isha? Si? Kur?

Çlirova pёrsёri gishtat e mbledhur grusht, dhe pёr herё tё parё mё ndodhi t’i përgjigjesha pyetjes me pyetje:

”Kush, kujtoj se jam?”





Pendesё




Binte shumё shi atё natё. Moti ishte shprishur. Ishte nga ato net, kur plakat me siguri mendonin se po i vinte fundi botёs. Ndёrsa unё mendoja se duhet t’i vinte fundi gjendjes sime tё dyzuar… Vёshtroja shiun qё binte rrufeshëm jo vetёm mbi gjethet e gjelbra tё pemёve, por edhe mbi sythet e bulëzuara ndjesive tё mia, prej stinёs sё vonuar tё tjetёrsimit. Gjithmonë mё ka pёlqyer shiu. Por sidomos, kur e sodisja nga brenda dritareve tё vjeshtës dhe dritareve tё vjeshtёs sё shpirtit tim, atёhere kur bashkë me gjethet binin e treteshin edhe ëndrrat e parealizuara. Mё dukej se rrёketё nga qielli vinin pёr tё mos m’i lёnё ёndrrat tё vyshkeshin dhe thaheshin. Mё dukej sikur prej qielli binin litarёt e shpёtimit tё tyre, dhe ato gjallonin pёrsёri pavetёdijshёm nё vetёdijen time. Dhe kёshtu merrnin kuptim. Kёshtu merrnin kuptim dhe ditёt e mia. Merrte kuptim e gjithё jeta. Ndaj shiu ishte dukuria mё e rёndёsishme nё atmosferën e përjetimeve tё mia. Ishte… Ndaj ishin dhe ёndrrat. Ёndrrat qё ndërroheshin vit pas viti e vjeshtё pas vjeshte, qё ushqeheshin shi pas shiu e qё mё ushqenin ditё pas dite. Shiu binte i shtruar, dhe shtruar rrihte zemra, binte furishëm dhe ritmi i rrahjeve tё saj zhurmonte me zhurmën e tij. Nuk binte fare, dhe koha ndalej nё vend. Kur shiu vinte me tёrsёllёmё dhe pёrmbytte e pёrmbyste rrugёt e asfiksuara, pёrmbytte dhe përmbyste edhe udhёt e daljes sё ёndrrave tё mia nё dritё, asfiksuar nga mungesa e lidhjes me realitetit. Urat qё unё ndёrtoja pёr tё lidhur ёndrrat me realitetin, ishin prej shiu. Mё shumё se kaq. Ato i ngjizte fantazia ime natёn me shiun e ditёs. Ndaj nuk mund tё bashkoheshin dot brigjet. Gurёt me forma dhe ngjyra tё çuditshme dёshirash rrokulliseshin me zhurmё duke u shkapetur me njёri-tjetrin, dhe ujërat i shtynin nё kufijtё e tё pamundurës. E ngjashme me urёn e legjendёs qё ndёrtohej natёn dhe prishej ditёn, me ndryshimin e madh se isha unё qё ndёrtoja dhe po unё prishja urёn time. Njё Penelopё qё endte me ujё shiu pёlhurёn e pritjes sё bashkimit ose mostakimit tё dy brigjeve. Qe shiu i natёs ai qё vrau gjumin tim. Shiu u bё Makbethi i ёndrrave tё mia. Ato nuk mund t’i shihja dot mё me sy mbyllur. Ai binte me ngjyrёn e gjakut. E zgjuar nga gjumi, e çuditur, e tmerruar, e lumturuar, vёshtroja kёsaj here nga dritarja e pranverёs dhe e pranverёs sё shpirtit tim. Zemra rrihte dhe dukej se do tё shqyente kraharorin. Nuk ia shquaja dot ngjyrёn ujit nga terri, por duart e zgjatura drejt qiellit lageshin, skuqeshin e përndizeshin. Ish ngjyra e gjakut qё rridhte nga trupi Yt, pёr mёkatet tona. Ai pikonte atё natё bashkё me shiun. Me shiun qё bashkoi pёr herё tё parё dhe tё fundit, derisa i bёri njёsh dy brigjet e realitetit dhe ёndrrёs.

O Zot! Lëvduar qoftё emri Yt!




Kjo, është jeta




Do shkoja jashtë shtetit. Ishte hera e parë. Unë isha shtetase e një shteti të izoluar për shumë vite që po ashtu kishte ngelur për pjesën më të madhe të shtetasve të tij. Nuk di, në isha më shumë e lumtur apo e shqetësuar. Kur më thanë ishte një ditë shumë e zakonshme. Përtej të zakonshmes. Në përditshmërinë time nuk po ndodhte asgjë. Asgjë e re. Rutina ditë-ditë bëhej aq bezdisëse, sa më dukej se frymëmerrja sa për të gjalluar. Këto ishin ditë vërtet të dhimbshme. Doja ndonjëherë t'i ndaja mendimet, por më dukej se njerëzit nuk ua kishin ngenë mendimeve të mia. Madje nuk ua kishin ngenë fare mendimeve. Kështu ishte dhe ajo ditë, në fillim si gjithë të tjerat. Edhe pse në moshën që e quajnë "e të rinjve të rritur", ndihesha disi e plakur. E re. E rritur. E plakur. E re e rritur. E rritur e plakur. E re e plakur. E ndjeja veten njëherësh gjithsesi, veçse jo siç do të doja.

Mosha nuk kishte të bënte fare. Nuk ishte mosha fizike ajo që përcaktonte plogështinë time në ditë si kjo. Më dukej se gjendjes sime të brendshme i shkonte krejt përshtat dhe ajo ç'ka dukej së jashtmi. Veshur keq. Aspak si shumica, apo si moda e shumicës. Nuk di pse, por më kaplonte një dëshirë e çmendur, kur më dukej se më linin mbas dore doja dhe unë medoemos ta lija veten mbas dore. Deri ku të shkonte. Tek parukierja kisha kohë që nuk shkoja. Dikur nuk më bezdisnin shumë rrëfenjat e saj për telenovelat e shikuara, apo bestsellerët e lexuar. Ajo fliste, ndërsa unë kisha mundësi të mësoja se çfarë lexohej apo shikohej më shumë nga shumica. Sasia ishte shumë e rëndësishme. Ajo kishte rol vendimtar. Ja, sa më shumë flokë të krihte parukierja ime, aq më shumë shtoheshin lexuesit e Daniele Still me tërë atë reklamë që i bëhej në sallonin e modës. Dhe kjo sillte dhe shtimin e llojit. Të gjithsecilit lloj. Jeta rridhte gjithsesi edhe mes kiçeve[5] në sallonin rozë, ku unë duhet të ndryshoja dukjen time.

Shpesh luaja me mendimet e mia, duke u përpjekur të gjeja tek çdo kokë që krihej se ç' mund të fshihte brenda. Ishte goxha kohë ajo që duhej kaluar aty. Me bojën kimike mbi kokë nuk ka se si të mos veprojnë reaksione të çuditshme të alkimisë së mendimeve brenda saj, në gjithë këto minuta. Ndonjëherë nuk kisha nevojë fare të hamendësoja se ndodhte që goja nxirrte gjithë ç' mendonte apo fshihte koka, madje më shumë.

"Shpirti i vogël", (kështu i thërriste ajo të gjithë), "ku punon ti?", më pyeti njëherë.

Unë isha për të ende e panjohur. Nuk i bëja shumë përshtypje siç dukej. Zakonisht nuk flisja, i kaloja orët aty vetëm duke dëgjuar të tjerat. Nuk kisha ç'të tregoja. Nuk parkoja para dyqanit të saj asnjëherë me makinë luksoze. Madje me asnjë lloj makine. Nuk më binte fare celulari. Ndaj as që e nxirrja nga çanta. Nuk dija asgjë për telenovelat. Asgjë për "Preja e një martese të lodhur". Kurrë nuk bisedoja për pushime të kaluara në vende të largëta ekzotike. Gjërat që dilnin jashtë mode nuk i interesonin më asaj. Përpinte edhe përmes zhurmës së flokëtharëses çdo gjë që i dukej e padëgjuar, duke përsëritur fare kot herë pas here: "Shpirt i vogël, kjo është jeta". Unë isha vërtetë shumë rehat, derisa nuk kisha ngjallur fare kureshtjen e saj dhe grave të tjera që frekuentonin dendur sallonin. Pothuaj nuk isha fare dhe kur kisha zënë vend në stol. Atje shkoja ndonjëherë edhe kur nuk kisha nevojë të shkoja. Ndonjëherë edhe kur nuk kisha mundësi; dy orë aty më kushtonin dy ditë punë. Por, kur nuk isha në gjendje ta ngërtheja me ngjarje jetën time, kishin filluar tinëz të më grishnin ngjarjet e të tjerëve. Bota e thashethemeve kulmonte, si askund. Ajo ishte si një lloj magneti, që nuk mund t'i shpëtoje. Edhe pse nuk kishe mundësinë apo aftësinë të bëheshe pjesë e saj, të paktën duhej t'i merrje vesh, ndryshe nuk orientoheshe dot. Në ditët e gjata të dimrit, kur nuk kisha drita në shtëpi, nuk punoja dot në kompjuter dhe as nuk ngrohesha dot, ishte i vetmi vend që mund të rrija ngrohtë mes dritave dhe thashethemeve.

"Shpirti i vogël, ku punon ti?", më pyeti për herë të dytë.

Hodha sytë rreth e rrotull, për të parë më mirë se kush ishte në sallon. Edhe zhurma e tharëses së flokëve nuk dëgjohej më. Tani, thashë me mend, është radha ime. Por, nuk di pse u stepa.

"Punoj në një Institut Kërkimesh", u përgjigja. Fjalët nuk tingëlluan bujshëm, madje m’ u duk sikur nuk tingëlluan fare. Asnjë nuk ua vuri veshin. Askush nuk i hoqi sytë nga thonjtë apo pasqyra, për të m'i hedhur mua.

"Buxhetore?"

"Po", iu përgjigja mekur.

"Eh, shpirt i vogël, kjo është jeta. Pse s'kërkon ndonjë gjë tjetër, më mirë?"

Nuk mbërriti të bëjë përshtypje as puna ime, unë jo se jo. Të kërkoja? Po unë atë bëja. Gjithë ditën, madje shpesh dhe natën. Mundi im nuk mundi të më ndihmonte. Më la të mundur. Ndaj vendosa të mos shkelja më aty.

Kur më njoftuan se kërkimi im për projektin do të vazhdonte jashtë shtetit, nuk di pse në kulmin e gëzimit, befas m' u faneps para syve salloni rozë dhe lumturia m' u fashit. Nuk guxoja të bëja asnjë plan, pa e çuar mendjen atje. Kjo zgjati, derisa vendosa të shkoja përsëri në sallon, t'i thosha të m'i priste flokët krejt se do rinisja kërkimin tim.

Fillonte jo vetëm për mua një tjetër kohë, por ndoshta edhe për shkencën ..., mendova, dhe u mbusha me mllef kundër vlerave të mbikokës. Ja, kjo ishte vërtetë ngjarje. Tani duhet të çuditeshin të gjitha sa ishin aty, qenie të vockla e pa vlerë.

"Patetike", i bërtita vetes, duke ecur. Ajo ditë ishte vërtetë ngjarje, por për mua. Madje kisha frikë, se vetëm për mua. Për mua, vetëm.

Ngjarjet e botës përcaktoheshin ndryshe.

Koha e kërkimeve të arit kishte mbaruar kaherë.


[1] emri i fikut të detit në zonat e Jugut.

2.varietet molle

[3] lojë-gjëegjëzë me figura

[4] nuk kanë fuqi

[5] pseudo-art

Google+ Followers