RRËFIMI I FUNDIT - Guy de Maupassant

Guy de Maupassant (1850-1893)



Marguerite de Thérelles do të vdiste. Ndonëse vetëm pesëdhjetë
e gjashtë vjeçe, ajo dukej sikur të ishte shtatëdhjetë e
pesë. Ajo mbushej në frymë, më e zbehtë se çarçafët e saj, e dridhur
nga ethe të përbindshme, fytyrën të shprishur, sytë të zgurdulluar,
a thua se do t’i ishte shfaqur diçka e tmerrshme. Motra
e saj e madhe, Suzanne, gjashtë vjet më e madhe se ajo, në gjunjë
pranë shtratit, mbytej në lotë. Një tavolinë e vogël e afruar pranë
shtratit të vdekëses mbante, mbi një pecetë, dy qirinj të ndezur,
sepse pritej që të vinte prifti i cili do të jepte bekimin e fundit.
Dhoma kishte atë pamjen kobzezë që kanë dhomat e atyre
që japin shpirt, atë pamje lamtumire të dëshpëruar. Mbi orendi
silleshin të shpërndara andej-këndej poçe e shishe të ndryshme,
ca rroba të palara të zinin këmbët andej-këndej, të shtyra
thjesht me këmbë apo me fshesë. Edhe vetë karriket në rrëmujë
dukeshin të tmerruara, sikur të kishin vrapuar nga të katër anët.
Vdekja e frikshme ishte aty, e fshehur, duke pritur.
Historia e dy motrave ishte mallëngjyese. Përmendej dhe
në vise të largëta ; ajo kishte bërë të qanin shumë sy.
Dikur, Suzanne, e madhja, kishte qenë dashuruar tmerrësisht
nga një djalë i ri që edhe ajo e donte. Ata qenë fejuar dhe
nuk prisnin tjetër veçse datën e caktuar për martesë, kur papritur,
Henry de Sampierre kishte vdekur.
Hidhërimi i vajzës së re kishte qenë aq i madh sa ajo u
betua të mos martohej kurrë. Dhe e mbajti fjalën. Veshi rrobat e
vejushës dhe nuk i hoqi më.
Atëherë e motra, motra e saj e vogël Marguerite, që ishte
veçse dymbëdhjetë vjeçe, erdhi një mëngjes të hidhet në krahët
e motrës së madhe, dhe i tha: « Motër e madhe, nuk dua të jesh
fatkeqe. Nuk dua të qash tërë jetën. Nuk do të të braktis kurrë,
kurrë, asnjëherë ! As unë nuk do të martohem. Do të rri me ty,
përgjithmonë, përgjithmonë.»
Suzanne e përqafoi, e prekur nga ky përkushtim fëmije,
dhe nuk e besoi shumë.
Por edhe e vogla e mbajti fjalën dhe, megjithë lutjet e prindërve,
me gjithë kërkesat e të afërmve, ajo nuk u martua kurrë.
Ishte fort e bukur, fort e hijshme ; ajo ktheu mbrapsht shumë djem
të rinj që dukeshin se e donin ; nuk e braktisi kurrë motrën e vet.
Ato jetuan së bashku për tërë jetën e tyre, pa u ndarë
qoftë dhe një ditë të vetme. Shkonin gjithmonë bashkë,
të lidhura njëherë e përgjithmonë. Por Marguerite dukej
përherë e trishtë, e ngrysur, më e venitur se motra e madhe,
njëlloj sikur vetëflijimi i saj ta kishte thyer më dysh. U
mplak më shpejt, flokët e bardha e mbushën që tridhjetë
vjeçe, dhe dukej se vuante nga një e keqe e panjohur që e
brente çdo ditë.
Tani ajo do të vdiste e para.
Nuk fliste më që prej njëzet e katër orësh. Thjesht kishte
thënë, në dritën e parë të agimit:
- Shkoni kërkoni Zotëri Priftin, erdhi çasti.
Dhe ajo kishte qëndruar pastaj në shpinë, e tronditur nga
dridhje të fuqishme, buzët të trazuara sikur fjalë të tmerrshme
t’i ishin ngjitur nga zemra, pa mundur të dilnin, vështrimin të
tmerruar, të frikshëm për t’u parë.
Motra e saj, e copëtuar nga dhimbja, qante me dënesë, ballin
mbi kokën e shtratit dhe përsëriste :
- Margot, e gjora ime Margot, vogëlushja ime !
Ajo e kishte thirrur gjithmonë kështu : « vogëlushja ime »,
ashtu si dhe e vogla e kishte thirrur gjithmonë : « motra e madhe».
Në shkallë u dëgjuan hapa. Dera u hap. Një fëmijë kori
u shfaq, pasuar nga prifti plak në veladonin e bardhë. Sapo e
pa, vdekësja u qetësua nga një tronditje, hapi buzët, bëlbëzoi
dy-tre fjalë, dhe filloi të gërmojë me thonjtë e vet sikur të donte
të hapte një gropë.
Abati Simon u afrua, i mori dorën, e puthi në ballë dhe, me
një zë të butë :
- Zoti ju fal, fëmija im ; bëhuni e fortë, erdhi çasti, flisni.
Atëherë, Marguerite, duke u dridhur nga koka tek këmbët,
duke tronditur dhe mbulesat me lëvizjet e saj nervore, belbëzoi :
- Ulu, motër e madhe, dëgjo.
Prifti u zgjat drejt Suzannës, e kruspullosur tek këmba e
shtratit, e ngriti, e vuri në një karrike dhe duke marrë në dy duart
e tij dorën e secilës prej dy motrave, tha :
- Perëndi, Zoti im ! dërgojuni atyre forcë, hidhni mbi to
mëshirën tuaj.
Dhe Marguerite filloi të flasë. Fjalët i dilnin nga gryka një e
nga një, të ngjirura, me rrokje, si të shuara.
- Më fal, më fal, motra e madhe, më fal ! Oh ! sikur ta dije
sa frikë kam pasur për këtë çast, tërë jetën time !...
Suzanne belbëzoi, në lot :
- Të të fal çfarë, vogëlushja ime ? Ti më ke dhënë gjithçka,
ke flijuar gjithçka ; ti je një engjëll…
Por Marguerite e ndërpreu :
- Hesht, hesht ! Më lër të flas, mos më ndërpre… Eshtë e
tmerrshme… më lër të them gjithçka… deri në fund, pa lëvizur…
Dëgjo… ty të kujtohet… Henry…
Suzanna u rrënqeth dhe vështroi motrën. E vogla filloi:
- Duhet të dëgjosh gjithçka për ta kuptuar. Isha dymbëdhjetë
vjeçe, vetëm dymbëdhjetë, ty të kujtohet, apo jo ? Dhe kisha
gjithçka, bëja çfarë të doja !... Të kujtohet si më mbanin ? Në pëllëmbë
të dorës !... Dëgjo… Herën e parë që ka ardhur, ai kishte
çizme të lustruara ; ka zbritur nga kali përpara hajatit, dhe është
shfajësuar për kostumin e tij, por ai vinte t’i sillte një lajm babait.
Të kujtohet, apo jo ?... Mos fol… dëgjo. Kur e pashë, shtanga në
vend, m’u duk tepër i bukur, dhe kam qëndruar në këmbë në
një qoshe të dhomës, gjatë tërë kohës që ai fliste. Fëmijët janë të
veçantë… dhe të tmerrshëm… Oh ! po… e kam ëndërruar!
Ai ka ardhur disa herë… e vështroja dhe nuk ngopesha,
në shpirtin tim isha aq e madhe për moshën e tij… dhe më
dinake sesa nuk besohej. Ka ardhur shpesh… Nuk mendoja
asgjë tjetër veç tij. Shqiptoja me zë të ulët :
- Henry… Henry de Sampierre !
- Pastaj është hapur fjala se ai do të martohej me ty. Çfarë
pikëllimi që qe… oh ! motër e madhe… një pikëllim… një
pikëllim ! Kam qarë tre netë, pa vënë gjumë në sy. Ai vinte
për çdo ditë, pasdite, pas dreke… të kujtohet, apo jo ? Mos
thuaj asgjë… dëgjo. Ti i përgatisje ëmbëlsira që atij i pëlqenin
aq shumë, me miell, gjalpë dhe qumësht… Oh ! mund t’i bëja
ende dhe sot nëse do të duhej. Ai i gëlltiste me një kafshatë,
dhe pastaj pinte një gotë verë… dhe pastaj thoshte: « E mrekullueshme.
» Të kujtohet kur thoshte kështu ?
Isha xheloze, xheloze !... Koha e martesës tënde afrohej. Nuk
kishte më dhe pesëmbëdhjetë ditë. Po çmendesha. Thosha me vete
: ai nuk do të martohet me Suzannën, jo, nuk dua !... Do të më marrë
mua, vetëm mua, kur të jem e madhe. Nuk do të gjejë kurrë dikë
që ta dojë aq shumë… Por një mbrëmje, dhjetë ditë para martesës,
ti ke shëtitur me të përpara kështjellës, nën dritën e hënës dhe atje
tej… nën bredh, nën bredhin e madh… ai të ka puthur… puthur…
në të dy krahët… aq gjatë… Të kujtohet, apo jo ? Ndoshta ishte
hera e parë… po… Ti ishe aq e zbehtë kur u ktheve në dhomë !
Ju kam parë ; isha aty, e fshehur. Isha e tërbuar ! Po të
kisha mundur, do t’ju kisha vrarë !
Kam thënë me vete : Ai nuk do të martohet me Suzannën,
kurrë ! Ai nuk do të martohet me askënd. Do të isha tepër
fatkeqe… Dhe kështu kam filluar ta urrej për vdekje.
Atëherë, çfarë kam bërë ?... dëgjo. E kisha parë kopshtarin
tek përgatiste copa mishi për të mbytur qentë endacakë. Ai
thyente një shishe me gur dhe copat e xhamit i fuste në copat
e mishit.
Kam marrë tek mami një shishe të vogël farmacisti, e
kam shkërrmoqur me një çekiç, dhe e kam fshehur pluhurin
në xhep. Ishte një pluhur i shndritshëm… Të nesërmen, ti sapo
i kishe përgatitur ëmbëlsira të vogla, e unë i kam hapur me një
thikë dhe e kam hedhur pluhurin brenda… Ka ngrënë tre të
tilla… edhe unë, kam ngrënë një… Gjashtë të tjerat i kam hedhur
në pellg… dy mjellmat kanë ngordhur tre ditë më pas…
Të kujtohet ? Oh ! mos thuaj asgjë… dëgjo, dëgjo… Vetëm unë,
nuk kam vdekur. Por kam qenë gjithnjë sëmurë… dëgjo… Ai
ka vdekur… ti e di mirë… dëgjo, kjo nuk është asgjë… Më pas,
më vonë… gjithmonë… më e tmerrshmja, dëgjo…
Jeta ime, tërë jeta ime… çfarë torture ! Kam thënë me
vete : Nuk do ta braktis më motrën time. Dhe do t’i thosha
gjithçka, në çastin e vdekjes… Ja. Dhe që atëherë, kam menduar
gjithmonë këtë çast, këtë çast ku do të të thosha gjithçka…
Ja çasti… Eshtë e tmerrshme… Oh !... motër e madhe !
Kam menduar gjithmonë, mëngjes e mbrëmje, ditë e natë
: Do të duhet t’ia them këtë, një herë… Prisja… Çfarë sfilitje !...
Ja, u bë… Mos thuaj asgjë… Tani kam frikë… kam frikë… oh !
kam frikë ! Nëse do ta shoh, pas pak, kur të kem vdekur… Ta
shoh përsëri… e mendon ti këtë ?... Unë e para !... Nuk do të
guxoj… Duhet… Do të vdes… Dua të më falësh. Dua… Nuk
mund të shkoj pa këtë përpara tij. Oh ! thuaji atij të më falë,
Zotni priftit, thuaji… të lutem. Nuk mund të vdes pa këtë…
Ajo heshti dhe vazhdonte të mos mbushej në frymë, duke
gërrithur papushim çarçafin me thonjtë e saj të mbledhur…
Suzanna kishte fshehur fytyrën e saj në duar dhe nuk
lëvizte më. Mendonte për Henrin që ajo do të kishte mundur
ta donte përgjithmonë ! Sa jetë të bukur që do të kishin pasur
! Ajo e shihte përsëri, në të dikurshmen e zhdukur, në të kaluarën
e largët të pashuar asnjëherë. Të vdekurit e shtrenjtë ! sa jua
copëtojnë zemrën ata ! Oh ! ajo puthje, e vetmja puthje. E kishte
ruajtur në shpirt. Dhe pastaj asgjë, asgjë më në tërë ekzistencën
e saj !...
Prifti ngriti papritur trupin dhe, me një zë të fortë, drithërues,
thirri :
- Zonjushë Suzanne, motra juaj do të vdesë !
Atëherë Suzanna, duke hapur duart, shfaqi fytyrën e saj të
mbytur në lot, dhe, duke shkuar drejt motrës, e puthi aq fort sa
mundi në ngashërim e sipër :
Të kam falur, të kam falur, vogëlu…
21 tetor 1883


Nga frëngjishtja: Urim Nerguti

Nga Jeta e Re
Nr. 1, viti XLI
Prishtinë
2010

Google+ Followers